قصه سرو| گفت و گو با مجید انصاری، بخش نخست:

مجید انصاری از نقش آیت الله رفسنجانی در قبل از انقلاب می‌گوید

 |  نوشته شده توسط :
مجید انصاری

مجید انصاری معتقد است آیت الله هاشمی زندان را یک سكوي اثرگذار علمی و اثرگذار در  انقلاب تعبير مي كرد.

هاشمی رفسنجانی از جمله روحانیونی بود که تلاش می‌کرد بین دین و توسعه و پیشرفت‌های کشور آشتی برقرار کند. به‌طوری‌که از نظر او اداره جامعه و حل مشکلات مردم در همراهی دین و سیاست امکان‌پذیر است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین مجید انصاری عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفت و گو با روزنامه اطلاعات ضمن تبیین دیدگاه فوق و دیگر موضوعاتی که آقای هاشمی بدان توجه داشت به نقش و اقدامات آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در قبل و بعد از پیروزی انقلاب، تمایز ایشان با سایر روحانیون، خلأ وجود مرحوم هاشمی رفسنجانی در شرایط فعلی
و… پرداخت.

انصاری ابتدا درباره نقش مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در پیروزی انقلاب و پس از پیروزی، اظهار داشت: درباره نقش ایشان در انقلاب و پس‌ازآن صحبت زیاد شده است و خوشبختانه هنوز حافظه نزدیک مردم این نقش را کم‌وبیش به خاطر دارد، به‌ویژه نخبگان و سیاسیون جامعه که حوادث را تجزیه‌وتحلیل می‌کنند.

وی افزود: بی‌تردید آیت‌الله هاشمی رفسنجانی را باید به‌عنوان یکی از مؤسسان ا انقلاب اسلامی دانست. اگر برای انقلاب هیأت مؤسسی را در نظر بگیریم، در واقع بنیان‌گذار آن حضرت امام بودند، اما در هیأت مؤسس که از آغاز تشکیل با امام همراه و همفکر بود، افراد مختلفی حضور داشتند، ولی آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در رأس کسانی بود که در آینده‌نگری، بلوغ شخصیت سیاسی، جهان‌بینی و آگاهی و نسبت به مسائل داخلی و خارجی نقش کلیدی ایفاء کردند. آیت‌الله هاشمی رفسنجانی از معدود افرادی بود که از ابتدا، در دوران جوانی در قم با امام آ شنا شد و مثل کسی که گمشده خود را پیدا کرده است و تقارب متجانس فکری داشت، جذب حضرت امام شد، درحالی‌که برحسب ظاهر افرادی که از نظر حوزوی پیشکسوت‌تر از ایشان بودند می‌توانستند بیشتر به امام نزدیک شوند، اما در همان جلسات اول آقای هاشمی، جذب امام شد و بلافاصله پس از سال ۴۱ و اوایل سال ۴۲ با طرح موضوع انقلاب از سوی امام، مرحوم هاشمی رسماً وارد این عرصه شد و در دوره ای که ایشان به عنوان یک ا فسر وظیفه به سربازی اعزام شد، همانجا با نقشی که ایفا کرد توانست، برنامه رژیم شاه را مبنی بر لغو معافیت تحصیلی طلبه ها که در واقع نوعی دلسردی در طلبه ها ایجاد میکرد، خنثی کند. آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در این زمینه با پیوندی که با افسران شاهنشاهی برقرار کرد، یک اقدام دو سر برد را طراحی کرد که نشان از هوشمندی ایشان داشت، یا آنها بحث سربازی طلبه ها را ادامه می دادند که مرحوم هاشمی توانسته بود طلبه ها را ساماندهی کند که عاملی برای ا نتقال مسایل سیاسی و اجتماعی به درون سربازخانه ها و شکست سنگین حصار آهنین درون ارتش و به نوعی نفوذ اندیشه امام و انقلاب در ارتش بود و طبیعی است که ادامه آن به نفع رژیم نبود و مورد دوم هم این  که طلبه ها طرح را برنتابند و آنها از طرح خود پشیمان شوند و در آن صورت طلبه ها می توانستند به تحصیل و مبارزات خود ادامه بدهند که مورد دوم اتفاق افتاد. بعد که ایشان جلوتر می آید، وقایع سال ۴۳ و تبعید حضرت امام اتفاق میافتد و تا سال ۵۷که انقلاب پیروز شد، شما آقای هاشمی را همواره در صحنه های مختلف مشاهده می کنید؛ هم در عرصه علمی با هوش و ا ستعداد ذاتی خود و هم با شجاعتی مثال زدنی و از خودگذشتگی خاص که هرگز مرعوب فضای بگیر و ببند و زندان های رژیم نشد. ایشان در حوزه های مختلف دیگر هم اقداماتی را انجام داد ازجمله در مبارزه علیه رژیم شاه که بارها به زندان افتاد و در موقعیت های مختلف که ورود پیدا میکرد، منشا خیر بود. آیت‌الله هاشمی رفسنجانی زندان را یک سکوی اثرگذار علمی و اثرگذار در  انقلاب تعبیر میکرد که میتوان از این طریق فرصت به وجود آورد. ایشان در زندان از همه موقعیت ها برای آموزش علوم قرآنی استفاده میکرد و با نگاه جدید به تفسیر موضوعی قرآن و نداشتن امکانات و کتابخانه تخصصی و ابزارهای تحقیق و پژوهش، با حداقل امکانات و حضور بزرگانی مثل مرحوم آیت‌الله طالقانی، مرحوم منتظری، مرحوم ربانی شیرازی و مرحوم ربانی املشی و دیگر بزرگان دانشگاهی مثل مرحوم بازرگان توانست کارهای خوبی انجام دهد که یکی از کارهای مهم ایشان تفسیر قرآن بود که بعدها تکمیل شد. همزمان با این اقدامات، نشان دادن یک اراده محکم و مقاومت غیرقابل شکست در آن شرایط بسیار کارآمد بود که فردی تحت فشارهای سنگین، نشکند آیت‌الله هاشمی قهرمان این عرصه بود و اسناد و مدارک ساواک هم نشان میدهد که شکنجه های فوق تصور را تحمل میکرد. به هر حال، مقاومت جانانه ایشان در برابر شکنجه و شکنجه کردن در زندان و ادامه راه، یکی از نقاط برجسته زندگی سیاسی ایشان بود و بعد هم هر وقت فرصتی پیدا میکرد و آزاد بود به عنوان رابط انقلاب و انقلابیون چه در داخل و چه در خارج دیدارهایی بااعضای انجمن های اسلامی مقیم آمریکا و ا روپا داشت و با نگاه توسعه ای و کسب تجربه از دانش دیگران، سفرهای زیادی انجام میداد. مثلا در سفری به آمریکا، تمامی ایالت های این  کشور را با ماشین طی کرد یا به کشورهای دیگری که سفر میکرد، نگاه ایشان با فردی که صرفاً برای ا یجاد ارتباط  با انجمن اسلامی ها سفر می‌کرد، متفاوت بود. آیت‌الله هاشمی رفسنجانی درسفرها هم هدف اصلی خود را دنبال میکرد و هم به دنبال کسب اطلاعات بیشتر در حوزه های مختلف بود. این  مسأله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که ما نگاهی به شرایط آن زمان حوزه علمیه  و روحانیت داشته باشیم.  در آن زمان به هیچ وجه فضای حوزه آخوندی، اقتضای این مسایل را نداشت و آقای هاشمی در این  زمینه ها یک استثناء بود که هم ضوابط حوزوی و فضای معنوی و علمی حوزه و هم الزامات روحانی بودن را به تمامی معنا رعایت میکرد و به آن پایبند بود و در عین حال در محدوده مکان و زمان خاص خود هیچ گاه خود را محصور نکرد و همواره نگاه به آینده و جهان داشت . ایشان در مقطعی احساس کرد که باید در حوزه ها برای مسایل آموزشی و فرهنگی کار انجام شود، لذا مدرسه رفاه تهران را برای کادرسازی و تربیت نیرو راه اندازی کرد و وقتی ا حساس کرد که مبارزان تحت فشار ساواک هستند و خانواده هایشان از نظر مالی در تنگنا هستند )که این  مسأله، یکی از ا بزارهای ساواک و تهدید بزرگی  بود که مبارزه را به بن بست بکشاند؛ یا مبارزان جذب ساواک شوند یا  دست از مبارزه بردارند( با کمک دوستان خود شروع به کارهای ا قتصادی کرد و در قم و کرج زمین خرید و کار ساختمانی ا نجام داد تا از این رهگذر، درآمدهایی برای تامین زندگی خانواده مبارزان دربند کسب شود. این مسأله هم نشان میدهد که آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در زمان مبارزه به فکر کمک کردن و گشودن معبر و شکستن بن بست ها بود. موضوع دیگری که میتوان به آن ا شاره کرد، این که مرحوم هاشمی قبل از پیروزی انقلاب در نجف خدمت امام رسید و با توجه به احترام ویژه ای که  مام برای ایشان قائل بودند، از چنان شخصیتی در بین مبارزان برخوردار شد که وقتی در زندان محکوم به ا عدام شد، با همین نفوذی که داشت از طریق علما از جمله ا مام موسی صدر از این  مرحله خطرناک نجات پیدا کرد. در واقع ما شاخه های انقلابی واقعی که شجاعت، اخلاص، ایمان به هدف، ا عتماد به نفس و در عین حال واقع گرایی و دوری  از افراط  و تفریط است را در روحیات ایشان می بینیم و همین خصوصیات موجب شد که در اوج گیری مبارزات در سا لهای ۵۶ و ۵۷ و در نهایت تشیکل شورای انقلاب، نخستین فرد معتمد و اصلی حضرت امام، آقای هاشمی باشد و در
موضوع های مختلف همواره مورد مشورت امام قرار میگرفت و ا مام امور دشوار را به ایشان می سپرد. همچنین در کوران انقلاب و پس از آن نقش آقای هاشمی کاملاً مشهود است، چه درطراحی و ا یجاد ساختار نظام جمهوری اسلامی و چه در شورای انقلاب ،چینش ا عضا و در غائله هایی که پیش آمد، در جریان حزب جمهوری ا سلامی و ساماندهی نیروها قبل از ا نتخابات دور اول مجلس شورای اسلامی، بعد از امام، نقش تعیین کننده ایشان به وضوح دیده مشود. در دوران دفاع مقدس هم به عنوان نماینده ا مام و جانشین فرماندهی کل قوا با شجاعت ا یفای نقش کرد؛ تدارک سلاح در طول هشت سال جنگ که در تحریم مطلق بودیم، کار ساده ای نبود و آقای هاشمی در کانون این  مسأله و در کنار سایر نیروهای انقلابی، سپاه و ا رتش بود.انصاری در ا دامه گفت: نخستین آشنایی و همکاری مستقیم من با آقای هاشمی در مجلس ا ول بود، ا ما من شاهد بودم که ایشان با مدیریت راهبردی خود، بنیان قوه مقننه را چنان مستحکم بنا کرد، که ا مروز هر نقطه مثبتی مشاهده میشود از مجلس اول است و اگر احیاناً در بعضی جاها ما ضعفی را می بینیم به لحاظ فاصله گرفتن از شاخصهای ا رزشی مجلس ا ول است. ریاست ایشان در مجلس متعین بود و با وجود شخصیتهای بزرگی که به لحاظ سنی و علمی ممکن بود از ایشان جلوتر باشند، آقای هاشمی توانست با مدیریت صحیح خودشان، مجلس را به خوبی ا داره کند و فراتر از ریاست مجلس ظاهر شود. به تعبیر دیگر، ا گر مجلس در رأس ا مور قرار گرفت بخشی از آن به لحاظ نقشی بود که مجلس در شکل گیری ساختار سیاسی کشور داشت و بخشی هم مربوط به آقای هاشمی است که توانست این جایگاه را به درستی ا رتقاء دهد. نقش بعدی ایشان در جایگاه ریاست جمهوری ا ست.مرحوم هاشمی بعد از پایان جنگ، کشور ویران های را در دست گرفت که تمامی زیر ساخت های آن از بین رفته بود؛ ساماندهی مهاجران جنگی و بازگشت به شهرهایشان و بازسازی کشور از جمله کارهای سخت و طاقت فرسایی بود که آقای هاشمی با عنوان دولت سازندگی کارها را سر و سامان داد، زیرساخت ها را ترمیم کرد و مهاجران به شهرهای خود بازگشتند و با نگاه تعاملی، روابط  با کشورها را بهبود بخشید و سعی کرد دوران قهر و غضب را به دوران همراهی و همکاری بدل کند و ا نصافاً هم در کار خود موفق ظاهر شد. نقش آیت‌الله هاشمی رفسنجانی بعد از ا رتحال حضرت امام )ره(  در ا یجاد آرامش کشور وتعیین رهبری و مشورت هایی که در زما نهای طولانی در این  زمینه داشت و همراهی های ایشان از جمله نقش های بی بدیلی بود که ایشان از عهده همه آنها برآمد. در مجمع تشخیص مصلحت نظام نزدیک به ۲۰  سال با نهایت حسن سلوک، امور را ا داره کردند و همچنین در مقام ریاست مجلس خبرگان رهبری، در تحولات سیاسی و جلوگیری از ا فراط گری ها به خصوص در ا نتخابات سال ۷۶ و بعد از آن، نقش مرحوم هاشمی به خوبی دیده میشود. در یک جمله باید گفت که بی تردید نقش آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در قبل و بعد از انقلاب در تثبیت و تحیکم و پیشرفت و توسعه انقلاب و کشور، نقش بی نظیری بود.

محکوم به مرگ شدن آیت‌الله هاشمی رفسنجانی

شما در خلال صحبت هایتان صحبت از محکوم شدن آقای هاشمی به مرگ گفتید، در حالی که این مسأله تاکنون مطرح نشده بود. انصاری پاسخ داد: من خودم چنین حکمی را ندیدم اما در آن زمان که ما طلبه بودیم، این شایعه قوت گرفته بود که آقای هاشمی محکوم به ا عدام شده ا ست و بعد گفتند که ا مام موسی صدر در سال ۵۴ یا ۵۵ به ا یران سفر کرده بود و چون نفوذ زیادی در لبنان داشت و شاه هم ازایشان حساب می برد و ظاهراً احترام ایشان را هم داشته است، به کمک آیت‌الله حیکم وساطت کردند و از این کار جلوگیری کردند.

به اشتراک بگذارید :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



مطالب مرتبط >