قصه سرو| گفت و گو با حسین مرعشی، بخش سوم:

محبوبیت هاشمی در سال‌های پایانی عمر، بی‌نظیر بود

 |  نوشته شده توسط :
حسین مرعشی

حسین مرعشی معتقد است محبوبیتی که آیت الله هاشمی در سال های پایانی عمر پیدا کرد، بی نظیر بود.

هاشمی رفسنجانی در مهمترین دوره تاریخی معاصر ایران ریاست جمهوری را بر عهده گرفت. این  دوران پس از درگذشت بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و پایان جنگ همراه بود. در این دوران کشور با مسائل عدیده اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کرد. هاشمی  با شعار سازندگی و تعدیل اقتصادی وارد میدان نبرد شد. مهندس مرعشی از جمله همراهان هاشمی بود که از بسیاری از فعالیتهای اقتصادی ایشان مطلع بود. در این گفت وگو سعی شده برخی از مسائل آن دوران حتی با نگاهی انتقادی به بحث گذاشته شود. اگرچه وی بر این باور است هاشمی فردی مطلع در امور اقتصادی بود و اگر راه او در مسیر اقتصادی طی می شد وضعیت کشور بسیار بهتر از اکنون بود. بخش سوم این گفت و گو که در ویژه نامه روزنامه اطلاعات به مناسبت اولین سالگرد درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی منتشر شده را در ادامه می خوانید:

یکی از موضوعاتی که آقای هاشمی به آن توجه داشت، بحـث تعدیل اقتصـادی بود. بحـث تعدیل اقتصادی تا سـال ها تاثیرات مختلفی بر جریانات اقتصادی کشور داشت. شما به عنوان یک منتقد بخواهید آن دوران را نقد کنید چه نقدی به بحث تعدیل اقتصادی وارد میدانید؟

نمی شود با این دقت، بحث کرد. تعدیل اقتصادی، ابعاد مختلفی دارد. یکی درآمد دولت است یکی هزینه دولت. اگر درآمدهای دولت با هزینه هایش، دچار عدم تعادل شوند تورم ایجاد میشود و این موضوع، بخشی از تعدیل است. بعد دیگر، نرخ ارز است. تا دلار ۷ تومانی بود خیلی از کالاها، وارداتش اقتصادی بود. مثالاً در دوران جنگ، حدود سالی ۱۵۰ میلیون دلار پنیر وارد شد. یعنی ما یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار در طول ۸ سال جنگ، پنیر وارد کردیم و کوپنی توزیع کردیم که مردم نان و پنیر بتوانند بخورند. خیلی هم منطقی بود.هنوز هم ذائقه ایرانی ها فقط آن پنیر سفید را می پسندد چون زمان جنگ خورده اند و عادت کرده اند.ما همان زمان، با ۶۵ میلیون دلار سرمایه گذاری کارخانجات پنیر زدیم. ولی کارخانه پنیر باید صرفه داشته باشد. اگر قرار باشد شما با دلار ۷ تومان پنیر وارد کنید بدهید در بازار ولی شیری که از گاودار می خریم و می دهیم به کارخانه گران تر تمام شود و از او بخواهیم با همان قیمت تمام شده وارداتی شیر بفروشد، معلوم است که تولید می خوابد. برای این که این اتفاق در صنعت شیر و لبنیات نیفتد، آقای هاشمی گفت: شیر را به قیمتی بخریم که برای دامدار صرف کند و قیمت پنیرگران شد اما کشور الان دیگر مشکلی به نام لبنیات ندارد. حتی امروز یکی از مسائلمان مازاد تولید لبنیات است به این دلیل که در یک دهه اخیر، ۱۵ درصد هزینه خانوار کاهش پیدا کرده و به تبع آن مصرف لبنیات در ایران ۴۰ درصد کاهش پیدا کرده است و فشار به کارخانجات لبنیات و گاوداری ها می آید. در آن دوره ما با ۶۰ میلیون دلار به جای یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار واردات پنیر،‌کارخانجات پنیر در ایران فعال کردیم و کشور صاحب کارخانجات پنیر شد و شغل درست شد. من یک مثال برایتان بزنم. هلال احمر ایران سالی ۱۰ میلیون دلار از دولت ارز ۷ تومانی می گرفت میداد به واحدهای خارج از کشورش. روزی که دلار آزاد شد، یعنی ۶۰ تومان شد، یکی از مسائل تحلیل اقتصادی، نرخ دلار بود و می گفتند: مگر می شود، با دلار ۷ تومانی تولید در ایران راه انداخت؟ بله اما روی کاغذ!

آمار تولید خودرو در ایران در سال ۱۳۵۶ یک سال قبل از اینکه  انقلاب اوج بگیرد و اعتصابات شروع شود ۱۱۰ هزار خودرو بوده است. همان سال ۴۰ هزار خودرو ی وارد شده است. یعنی ۱۵۰ هزار خودرو در ایران در سال ۵۶ فروش رفته است. در سال ۱۳۶۸ ،تعداد خودرو سواری تولیدی در ایران، ۸ هزار تا بوده است یعنی از ۱۱۰هزارتا به ۸ هزارتا تقلیل پیدا کرد. نه ما دلار ۷ تومانی داشتیم به کارخانه بدهیم نه کارخانه دار می توانست برود با دلار آزاد تولید کند چون نرخ گذاری اش می‌کردند. این عدم تعادل ها، اقتصاد را بیچاره می‌کند. تعدیل اقتصادی یعنی این عدم تعادل ها به تعادل برسد. دلار نرخی داشته باشد که مقداری که کشور میتواند حاصل کند با مقداری که میخواهد مصرف کند برابر باشد و نرخش در بازار به نرخ تعادلی برسد.

داشـتید درباره تأثیر تعدیل اقتصادی به سـبک زندگی می گفتید.

به طور طبیعی سبک زندگی، بیش از آنکه تحت تأثیر تعدیل اقتصادی باشد، تحت تأثیر گسترش رسانه ها، تغییر کرد. یک زمانی شهرهای ایران هر کدامشان هویت فرهنگی خودشان را داشتند. تحت تأثیر تلویزیون الان شما در هر شهر ایران بروید، سوپرها، اسم خیابان ها، فروشگاه ها و اجناس عین هم است. شما نمی توانید فرق ایرانشهر و پیرانشهر را بفهمید چون هرجا که می روید، در ایرانشهر و پیرانشهر، هم خیابان شهید رجایی و طالقانی است هم خیابان شریعتی و امام خمینی. خیابان ها که یکی است، مصالح ساختمانی، سبک ساختمان ها و نماها هم شبیه به هم شده اند. این می شود تغییر در مدل زندگی در داخل ایران. در مبادله با دنیا هم شبکه های ماهواره ای، اثرات واقعی تری روی زندگی دارند تا تعدیل اقتصادی که این پیام را بدهد هرکس بیشتر تلاش بکند سهم بیشتری از کیفیت اقتصاد، گیرش می آید.

 الان  نزدیک به یک سال از فوت آقای هاشمی می گذرد. در این مدت انتقادات مختلفی به ایشان وارد شد. شما جایگاه آقای هاشمی را چطور ارزیابی می کنید؟

اختلاف نظر به طور طبیعی همیشه وجود دارد. بالاخره وقتی آدم های تأثیرگذار تصمیم می گیرند، یک عده با تصمیمشان موافقند یک عده مخالف. در مورد آقای هاشمی دو نکته اضافه می شود. یک نکته این که جناح های سیاسی همیشه دلشان میخواسته است آقای هاشمی طوری که آنها می پسندند زندگی کند و حرکت کند و تصمیم بگیرد و فکر کند.جناح اصولگرا دلش میخواست آقای هاشمی در صحنه باشد، فعال باشد، حضور داشته باشد اما آن گونه که آنها می خواهند. در یک مقطع هم اصلاح طلب ها همین توقع را داشتند. آقای هاشمی استقلال داشت. آقای هاشمی به لحاظ فکری و ذهنی و تجربی برتری هایی داشت که تابع هیچ جریانی قرار نمی گرفت. او خودش برای خودش، بینش داشت، روش داشت، تشخیصی داشت و براساس تشخیص خودش عمل می‌کرد و هر دو جناح هم در مقاطعی از ایشان می رنجیدند و انتقاد وارد می‌کردند. نکته دوم این بود که آقای هاشمی، در یک دوره طولانی اثرگذار بود. شما به تاریخ سیاسی کشورها نگاه کنید. ممکن است کسی در کشورش حداکثر در دو دهه از حضورش و اوجش تا افول و کناره گیری اش از سیاست، تأثیرگذار باشد و سابقه بیشتر از این نیست. حتی برگردید قبل از انقلاب؛ کسی از نخست وزیرهای ایران بیشتر از ۴ سال نه ۸ سال نه ۱۲ سال، نبوده است. در دنیا هم تقریباً همین است. اما آقای هاشمی جزو معدود شخصیتهای انقلابی بود که هم در دوران مبارزه و انقلاب حضور پررنگی داشت هم در دوران استقرار، هم در دوران دفاع مقدس، هم در پایان دادن جنگ، هم در دوران سازندگی و هم در دوران انتقال قدرت بعد از سازندگی به دوره اصلاحات.در دوره اصلاحات نیز شخصیت مؤثری بود. پس ایشان بیش از پنجاه سال در عرصه سیاسی حاضر و ظاهر بوده و نقش محوری در مسائل سیاسی ایران داشته است و در فراز و نشیب های مختلف سیاست وی، بالاخره یک عده لطمه خورده اند، یک عده ضرر کرده اند و عده ای ناراحت شده اند. در عین حال به نظر من این که شخصیتی این اندازه تأثیرگذار باشد و محبوبیتی که سالهای آخر عمر آقای هاشمی پیدا کرد خیلی بی نظیر است و بخش زیادی از آن ناشی از اخلاص آقای هاشمی است.

مجلس راست‌گرای چهارم از در تقابل با هاشمی وارد شد

هاشمی به دنبال افزایش قدرت خرید مردم بود

به اشتراک بگذارید :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



مطالب مرتبط >