چالش های پیش‌روی میدان آزادی

 |  نوشته شده توسط : مریم بهرامی

پس از مناقشه های بسیار در نهایت طرح تقاطع غیرهمسطح میدان آزادی پس از تصویب مدیران شهری وقت، به اجرا گذاشته شد. حال بماند که طبق آئین نامه طراحی راه های شهری برای اصلاح معابر و افزایش ظرفیت جابه جایی شبکه ی موجود، حمل و نقل همگانی پیاده روی و دوچرخه سواری در اولویت قرار دارند. به عنوان یک سیاست اصلی باید اتوبوس را به عنوان وسیله ی نقلیه انجام سفرهای دور، دوچرخه برای مسافت های متوسط و پیاده روی در سفرهای کوتاه در نظر گرفته شود. متناسب ساختن تراکم های ساختمانی و کاربری ها با ظرفیت شبکه ی موجود نیز راهکار دیگریست که قبل از احداث زیرگذر و روگذر بایستی مورد مطالعه قرار گیرد. توسعه ی فیزیکی شبکه ی راه های شریانی در صورتی پذیرفته می شود که علاوه بر توجیه اقتصادی، تأثیرات زیست محیطی آن قابل قبول باشد. این در حالیست که هزینه پروژه عمرانی میدان آزادی بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.

تحلیل روند شکل گیری میدان (بخوانید فلکه) آزادی حاکی از آن است که علت وجودی آن تقاطعی در بدو ورود خودروها به شهر برای توزیع روان تر اتومبیل بدون توقف بوده است. به تدریج با افزایش کاربری ها و تراکم ساختمان های اطراف آن، علاوه بر نقش جابه جایی به بستری برای ارتباطات اجتماعی تبدیل می شود (نقش اجتماعی). در دوره ی سوم با رشد حجم ترافیک، دو نقش جا به جایی و اجتماعی به رقابت با یکدیگر پرداختند و الگوی اولیه ی میدان آزادی به الگویی غیرکارآمد تبدیل شد. به طوری که در سال های اخیر می توان از آن به عنوان یک گره پرمسئله ی ترافیکی نام برد. برای رفع این تعارضات مدیریت شهری وقت، گزینه ی برتری دادن به وسایل نقلیه موتوری با ایجاد زیرگذر را برگزید.

واقعیت موجود پس از اجرای زیرگذرها فلکه ای است با چهار معبر شریانی جاده تهران، استقلال، بهمنیار، بلوار جمهوری و یک راه محلی شریعتی که از شانزده سناریوی حرکتی در سطح به بیست مسیر حرکتی افزایش یافته است (تصویر ۱). فقط سه حرکت عبوری آن یعنی استقلال- بهمنیار و بالعکس و جمهوری- استقلال به زیرگذر منتقل شده است و مسیرهای دسترسی
به کاربری های تجاری خدماتی و پزشکی همچنان و بیشتر از روال قبل بر روی سطح میدان انجام می شود.

 

حال در این شرایط مشکل اصلی نحوه ی عبور و مرور پیاده و ایمنی او در این میدان است. جداسازی پیاده که در فلکه بسیار مهم است یا در همسطح با چراغ راهنمایی و یا به صورت غیر همسطح از طریق روگذر و زیرگذر فراهم می شود. در شرایط پیش روی میدان آزادی باید از عبورهمسطح پیاده ها از عرض خیابانهای اطراف تا حد امکان جلوگیری کرد زیرا با وجود راه های شریانی و احداث زیرگذر، حرکت اتومبیل روانتر و سریع تر شده و با اصطکاک بین سواره و پیاده، ایمنی عابران به مخاطره می افتد. عبور همسطح پیاده به صورت پیاده گذر از عرض خیابان با تعبیه چراغ راهنمایی امکان پذیر است که در این مورد بایستی برای انتظار عابرینی که قصد عبور دارند فضایی پیش بینی شود. به هر روی، چراغ راهنمایی با فلسفه ی وجودی فلکه در تعارض است زیرا اساس طرح فلکه بر پایه ی تداوم حرکت و عدم توقف پشت چراغ قرمز است ( بر خلاف چهارراه). در ادامه طرح پیشنهادی نویسنده ی این نوشتار برای وضعیت آینده میدان آزادی ارائه می شود. فضای شهری به عنوان عرصه ای برای بروز رویدادهای جمعی، در شهر کرمان نمود صحیحی نداشته است. به همین دلیل، هدف اصلی گروه طراحی باز تعریف و باز طراحی این مفهوم هم در جایگاه میدان شهری و هم در نقش فلکه می باشد. ( تصویر ۲). با توجه به اینکه در میدان های کهن داخلی و خارجی، فضای مرکزی میدان آزاد باقی می ماند و ثانیاً به دلیل محصوریت پایین میدان آزادی، ارتفاع و تنوع فرم های جداره های آن، طراحی المان الویت پیدا نمی کند.

از چالش های اساسی که وضعیت قبلی میدان آزادی با آن مواجه بود و ساختار پیشنهادی به رفع آن می پردازد منظره ی آشفته ی پل های فلزی اطراف و عدم امنیت پیاده برای ورود به فضای میانی بود( تصویر ۳). ایده ی اصلی شکل دهنده به طرح “حضور میدان شهری در فلکه ” است.

 

به این صورت که جزیره ی میانی میدان آزادی که جزء لاینفک خاطرات جمعی کرمانی هاست به فضای شهری پیاده مدار تبدیل شد. بنابراین ، پیوستگی سامانه ی پیاده از معابر اطراف به جزیره ی میانی توسط شبکه ای جذاب از پل ها به منظور هم پیوندی مسیرهای تردد عابران، مد نظر قرار گرفت (تصویر ۴).

ورود به پل ها برای عابران معمولی با پله برقی و معلولین و سالخوردگان با آسانسور در نظر گرفته شد. توقف تاکسی و اتوبوس داخل محدوده ی میدان روانی حرکت سواره را دچار اختلال می نماید که در این طرح ایستگاه های تاکسی مشتاق، بهمنیار و استقلال به ترتیب به ابتدای خیابانهای بهشتی بهمنیار و استقلال و اتوبوس های میدان مشتاق به ابتدای جاده تهران منتقل شدند.

– شهرساز و مدرس دانشگاه

به اشتراک بگذارید :



مطالب مرتبط >