چالش آمار؛ دستور ستاد ملی مقابله با کرونا برای محدودیت در گزارش استان‌ها

دانشگاه‌های علوم‌پزشکی استان کرمان اعلام کردند که از این پس آمار مربوط به تعداد مبتلایان به کرونا به تفکیک شهرها ارائه نمی‌شود و تنها مجاز به ارائه آمار بیماران مربوط به هر حوزه علوم‌پزشکی هستند.

این تصمیم از سوی ستاد ملی کرونا به استان‌ها دیکته شده، هر چند هنوز سخنگوی ستاد مبارزه با کرونا آمارها را مطابق روزهای گذشته اعلام می‌کند.

استان کرمان چهار دانشگاه و یک دانشکده علوم پزشکی دارد:

  • حوزه دانشگاه علوم پزشکی کرمان: شامل کرمان، ارزوئیه، بافت، بردسیر، رابر، راور، زرند، شهربابک، کوهبنان
  • حوزه دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان: رفسنجان و انار
  • حوزه دانشکده علوم پزشکی سیرجان: سیرجان
  • حوزه دانشگاه علوم پزشکی بم: بم، فهرج، ریگان، نرماشیر
  • حوزه دانشگاه علوم پزشکی جیرفت: جیرفت، کهنوج، رودبار جنوب، منوجان، فاریاب، قلعه گنج و عنبرآباد

جمعه گذشته آخرین روزی بود که علاوه بر آمار کل مبتلایان، آمار به تفکیک شهرستان‌ها هم اعلام شد. بر همین اساس و با توجه به آمارهای ارائه شده از سوی دانشگاه‌های علوم پزشکی سطح استان، تا دیروز تعداد مبتلایان به کرونا در هر شهرستان آن چیزی است که در عکس آمده (روی عکس کلیک کنید):1 6

مهدی شفیعی، سخنگوی علوم پزشکی کرمان روز گذشته در نشست خبری مجازی درباره چرایی این کار که دیگر آمار مبتلایان به تفکیک شهرستان‌ها ارائه نمی‌شود، گفت که وقتی آمار را به تفکیک شهرستان‌ها اعلام می‌کنیم، در برخی شهرستان‌هایی که آمار ابتلا پایین‌تر است، رفتار برخی مردم تغییر می‌کند. یعنی دیگر رعایت نکات مراقبتی را جدی نمی‌گیرند. وی همچنین گفت که بعضا دیده شده برخی مردم برای جلوگیری از ابتلا به کرونا از شهرستان‌های با وضعیت قرمز قصد سفر به شهرستان‌هایی با وضعیت بهتر داشتند.

آیا این استدلال منطقی است؟ یعنی با مسدود کردن جزییات آمار و اعلام نکردن اینکه وضع کدام شهرستان‌ها بدتر است، می‌توان از بروز رفتار پرخطر برخی مردم جلوگیری کرد؟

چرا ارائه آمار مهم است؟

مرکز آمار ایران اخیرا گزارشی با عنوان «راهنمای تهیه فهرست آمارهای رسمی ایران» منتشر کرده که در یکی از فصول آن به ضرورت ارائه آمار پرداخته است. در بخشی از این گزارش می‌خوانیم که «آمار پایه و اساس هرگونه برنامه‌ریزی و توسعه است و بی‌شک برنامه‌ریزی بدون در اختیار داشتن آمار رسمی صحیح، دقیق و بهنگام امکان‌پذیر نخواهد بود.»

نویسندگان گزارش در ادامه نوشته‌اند که «اهمیت آمار رسمی به این خاطر است که علاوه بر تدوین برنامه‌ها، نظارت بر حسن اجرای برنامه‌ها نیز مستلزم دسترسی به آمار رسمی به روز، دقیق و بهنگام است.» اگرچه گزارش یادشده بیشتر به آمارهایی اشاره دارد که برای توسعه اقتصادی به کار می‌روند اما در مواقع بحرانی چون شیوع کرونا، آمار شفاف و دقیق اولین پیش‌نیاز برنامه‌ریزی است. گواه این مدعا هم تصمیماتی است که اخیرا ستاد ملی کرونا گرفته: زمان آغاز فعالیت کسب‌وکارهای کم خطر در استان‌ها 23 فروردین در تهران 30 فروردین اعلام شده. دلیل این امر هم شیوع بیشتر کرونا در پایتخت است.

رواج شایعات در نبود آمار رسمی

البته که می‌دانیم ارائه ندادن آمار تفکیکی شهرستان‌ها به رسانه‌ها و مردم به معنای نداشتن آن نیست و قطعا آمار تفکیکی در اختیار مسوولان ذیربط همچون استاندار و فرمانداران قرار می‌گیرد اما نباید از یاد برد که دومین ضرورت ارائه آمار از سوی نهادهای رسمی، جلوگیری از شایعه‌پراکنی است.

روزهای ابتدایی تایید ورود کرونا به ایران را به خاطر بیاورید. 30 بهمن، اعلام شد دو نفر بر اثر ابتلا به کرونا در استان قم جان باخته‌اند. تا زمانی که وزارت بهداشت راسا اقدام به ارائه آمار روزانه نکرد، موجی از شایعات راه افتاده بود. این شایعات تا بدانجا پیش رفت که صداوسیما در بخش‌های خبری مختلف به آن واکنش نشان داد.

در همین حال امروز هم رییس پلیس فتای استان کرمان خبر داده که 41 پرونده مرتبط با کرونا در استان تشکیل شده و 22 نفر به دلیل نشر اخبار حعلی احضار شدند. ارائه این آمار در حالی است که کرمان تاکنون یکی از استان‌های پیشرو در ارائه آمار بوده. حالا حساب کنید با خودداری از ارائه آمار دقیق، چقدر بر موج شایعات افزوده می‌شود.

وضعیت قرمز یا سفید؟

همانطور که در بالا نوشتیم، استدلال اصلی مجموعه سلامت کشور این است که با ارائه آمار تفکیکی، در برخی شهرستان‌ها که تعداد مبتلایان کم‌تر است، برخی مردم کرونا را جدی نمی‌گیرند. اگرچه این استدلال می‌تواند درست باشد، اما عکس آن هم صادق است.

تا هفتم فروردین امسال، بردسیر جزو شهرستان‌هایی بود که وضعیت آن سفید اعلام شده بود. در شهربابک اما ابتلای سه نفر به کرونا اعلام شده و یک نفر هم فوت کرده بود. در نقشه دیروز آمار این دو شهرستان را نگاه کنید. تعداد مبتلایان بردسیر در 16 روز گذشته از یک مبتلا به 10 افزایش پیدا کرده اما در شهربابک تنها ابتلای دو نفر دیگر تایید شده.

نکته جالب آنجاست که شهربابک چهارمین شهرستان استان کرمان بود که کرونا به آن راه پیدا کرد. 15 اسفند ابتلای اولین نفر در این شهرستان اعلام شد و از آنجایی که مردم به دلیل ترس از ابتلا، بیشتر رعایت کردند، آمار مبتلایان افزایش چندانی نداشت، در بردسیر اما اوضاع برعکس شد.

سطور بالا همانطور که می‌تواند مهر تاییدی بر این استدلال ستاد ملی کرونا باشد، در عین حال می‌تواند نشان دهد همانقدر که ندادن آمار می‌تواند در رفتار مردم تاثیر مثبت یا منفی بگذارد، ارائه دادن آمار هم می‌تواند. با این تفاوت که بدون وجود آمار رسمی، موج شایعه هم راه می‌افتد.

نگاهی به دیگر کشورها

در بسیاری از کشورهای توسعه یافته معمولا چنین بحثی وجود ندارد که آمار ارائه شود یا نه. به خصوص در مواردی همچون شیوع کرونا. به عنوان مثال کره جنوبی یکی از کشورهای موفق در زمینه کنترل کروناویروس است. در این کشور از همان روز اول آمار مبتلایان با جزییات در اختیار رسانه‌ها و مردم قرار گرفت. بر اساس آخرین آمارها در این کشور 10 هزار و 512 نفر به کرونا مبتلا شدند و 214 نفر قربانی.

در ترکیه اما ابتدا از ارائه آمار شفاف خودداری شد. پلیس این کشور به بهانه برخورد با شایعه‌سازان، با کسانی که از شیوع کرونا در این کشور خبر می‌دادند، برخورد کرد. امروز اما اوضاع در ترکیه با 52 هزار و 167 مبتلا و یک هزار و 101 قربانی به مراتب بدتر از کره جنوبی است.

البته که عوامل زیادی در افزایش یا کاهش شیوع کرونا تاثیر دارند اما نباید از یاد برد که قطعا با مسدود کردن انتشار آمار، نمی‌توان از شیوع کرونا جلوگیری کرد.

 

لینک کوتاه مطلب : https://kermaneno.ir/?p=46923
ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.