حبوبات باز هم گران شد

به گزارش کرمان نو، در شرایطی که افزایش قیمت گوشت قرمز و حتی گوشت مرغ، دسترسی بخش قابل‌توجهی از خانوارها به منابع متداول پروتئین حیوانی را محدود کرده، حبوبات طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین جایگزین‌های تأمین پروتئین در سبد غذایی مردم تبدیل شده‌اند؛ جایگزینی که حالا خود با موج جدیدی از گرانی مواجه شده است.

حبوبات به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع پروتئین گیاهی، نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی، به‌ویژه برای دهک‌های متوسط و پایین درآمدی دارند. عدس، نخود، لوبیا و لپه نه‌تنها از نظر قیمتی در مقایسه با گوشت مقرون‌به‌صرفه‌تر بوده‌اند، بلکه به دلیل ماندگاری بالا و تنوع مصرف، همواره جایگاه ثابتی در الگوی غذایی خانوارهای ایرانی داشته‌اند. بااین‌حال، افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات نرخ ارز، رشد قیمت نهاده‌ها و اختلال در زنجیره تأمین، این گروه کالایی را نیز از موج تورم بی‌نصیب نگذاشته است.

بررسی‌های میدانی از سطح بازار نشان می‌دهد قیمت انواع حبوبات طی هفته‌های اخیر با افزایش قابل‌توجهی مواجه شده است؛ به‌طوری که برخی اقلام پرمصرف، رشد قیمتی چند ده‌هزار تومانی را در هر کیلو تجربه کرده‌اند. این افزایش قیمت در حالی رخ‌داده که تقاضا برای حبوبات، به‌واسطهٔ کاهش قدرت خرید مردم در بازار گوشت، روندی افزایشی داشته و همین موضوع فشار مضاعفی را بر بازار این محصولات وارد کرده است.

مشاهدات حاکی از آن است که لپه ۹۰۰ گرمی ۳۷۵ هزار تومان، عدس ۹۰۰ گرمی ۳۱۰ هزار و ۸۰۰ تومان، لوبیاچیتی ۹۰۰ گرمی ۶۴۹ هزار و ۹۰۰ تومان، نخود ۹۰۰ گرمی ۳۷۹ هزار و ۷۰۰ تومان و عدس ریز ۹۰۰ گرمی ۳۵۰ هزارتومان در فروشگاه‌ها به فروش می‌رسد و این قیمت‌ها نشان‌دهنده افزایش قیمت چشمگیر این محصولات است و به گفته رئیس هیئت‌مدیره انجمن حبوبات ایران طی روزهای آینده نیز به دلیل تأثیرگذاری عمیق حذف ارز ترجیحی بر بازار و استقبال مردم، همچنان این افزایش قیمت‌ها دور از انتظار نیست.

داوود لپه‌چی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن حبوبات ایران با اشاره به شرایط بازار حبوبات اظهار کرد: در مقطع فعلی، هم‌زمان با آغاز ماه مبارک رمضان و شروع عید نوروز، مصرف حبوبات به طور طبیعی افزایش پیدا می‌کند. این در حالی است که بازار پیش‌تر نیز نسبت به مشکلات تأمین ارز و معوقات هشدار داده بود و اکنون این نگرانی‌ها جدی‌تر شده است.

به گفته او، حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد حبوبات مصرفی کشور تولید داخل و ۳۰ تا ۴۰ درصد وارداتی است. در حال حاضر به دلیل قرارداشتن در میانه فصل برداشت، موجودی حبوبات داخلی وضعیت قابل‌قبولی دارد، اما با نزدیک‌شدن به پایان فصل، کسری ایجاد خواهد شد که باید از طریق واردات جبران شود. این موضوع منوط به ثبت سفارش و واردات به‌موقع کالا از سوی واردکنندگان است.

رئیس هیئت‌مدیره انجمن حبوبات ایران با اشاره به تغییر ناگهانی سازوکار تخصیص ارز توضیح داد: واردکنندگانی که چهار تا شش ماه پیش کالا وارد کرده بودند، بر مبنای ارز ۷۰ هزارتومانی اقدام به ترخیص و فروش کردند، اما پس از حذف تالار یک و انتقال به تالار دو، اکنون برای تأمین مجدد کالا باید ارز ۱۳۰ تا ۱۴۰ هزارتومانی پرداخت کنند. این اختلاف، فشار مالی شدیدی ایجاد کرده و برخی واردکنندگان را تا مرز ورشکستگی پیش برده است.

انباشت بدهی و توقف واردات
لپه‌چی افزود: زمانی که واردکننده به تأمین‌کننده خارجی بدهکار می‌شود و امکان تسویه ندارد، عملاً قادر به واردات مجدد نخواهد بود. همین مسئله باعث شده بسیاری از واردکنندگان فعلاً فعالیت خود را متوقف کنند تا وضعیت روشن شود. اگرچه وعده‌هایی برای جبران مابه‌التفاوت ارزی داده شده، اما تاکنون اقدام عملی صورت نگرفته و این موضوع نگرانی‌ها را افزایش داده است.

خشکسالی و آفات؛ فشار مضاعف بر تولید داخلی
او با اشاره به نقش عوامل اقلیمی گفت: چند سال خشکسالی و آفت‌زدگی محصولات در برخی استان‌های اصلی تولید لوبیا، بر میزان تولید اثر گذاشته است. سال گذشته این عوامل باعث کمبود و افزایش قیمت لوبیاچیتی شد، اما امسال با تولید و واردات به‌موقع، بازار تا حدی متعادل شده است.

رئیس انجمن حبوبات با توضیح تفاوت قیمت فله و بسته‌بندی تصریح کرد: قیمت حبوبات بسته‌بندی‌شده شامل هزینه‌های بوجاری، تمیزکاری، بسته‌بندی، کارگری، حمل‌ونقل و توزیع است. درحالی‌که حدود ۷۰ درصد مصرف حبوبات در کشور به‌صورت فله و تنها ۳۰ درصد به‌صورت بسته‌بندی است، طبیعی است که کالای بسته‌بندی‌شده قیمت بالاتری نسبت به فله داشته باشد.

لپه‌چی با اشاره به تورم اعلامی بانک مرکزی گفت: حتی محصولات تولید داخل نیز از افزایش نرخ ارز و تورم ۴۰ تا ۵۰ درصدی تأثیر می‌پذیرند. کود، ماشین‌آلات، استهلاک و هزینه‌های زندگی کشاورزان همگی افزایش‌یافته و این موارد در قیمت تمام‌شده محصول اثرگذار است. بااین‌حال، افزایش قیمت حبوبات نسبت به برخی کالاهای دیگر که رشد صددرصدی داشته‌اند، کمتر بوده است.

اثر تصمیمات ارزی در ماه‌های آینده نمایان می‌شود
او هشدار داد: باتوجه‌به تغییرات اخیر ارزی، اثر اصلی این تصمیمات در ماه‌های آینده خود را نشان خواهد داد و احتمال افزایش بیشتر قیمت‌ها وجود دارد؛ به‌ویژه در کالاهای اساسی که پیش‌تر با ارز ترجیحی حمایت می‌شدند.

حذف ارز ترجیحی؛ تصمیم شتاب‌زده و پرهزینه
رئیس هیئت‌مدیره انجمن حبوبات ایران عنوان کرد: حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز مطالبه همیشگی انجمن بوده، اما این اقدام باید تدریجی و با برنامه‌ریزی انجام می‌شد. حذف ناگهانی ارز ترجیحی و جایگزینی آن با ارزی که همچنان فاصله معناداری با بازار آزاد دارد، تبعات اقتصادی و اجتماعی جدی به همراه خواهد داشت و مستقیماً بر سفره مردم اثر می‌گذارد.

لپه‌چی در پایان گفت: دولت حدود یک سال است که بدهی‌های خود به واردکنندگان کالاهای اساسی را پرداخت نکرده و این موضوع انگیزه واردات را به‌شدت کاهش داده است. نخستین اقدام ضروری، تسویه بدهی‌های معوق است؛ در غیر این صورت، کاهش واردات و افزایش قیمت‌ها در ماه‌های آینده اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.