هشدار برای وضعیت حمام تاریخی گنجعلیخان
کاشیهای ۴۰۰ساله در خطر فرو ریختن
حمام ۴۰۰ساله گنجعلیخان در مجموعه بازار تاریخی کرمان نیاز به مرمت و رسیدگی فوری دارد؛بخشهایی از تزئینات زیبای کاشیکاری این حمام آسیبدیده آنچنان که با لمس دست، پودر شده و فرو میریزد.
در قسمتهایی از دیوار گرمینه حمام، سطحی از تزئینات کاشی متورم شده و بیم آن میرود که کامل فروبریزد. کاشیهای دیوار ورودی سربینه نیز در حال ریختن است. بنا به گفته مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان، اعتبارات اندک و قطرهچکانی مانع از مرمت اساسی این بنای تاریخی شده است.
مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان کرمان با تأیید آسیب کاشیها گفت: این بنا بیش از ۴۰۰ سال قدمت دارد و حداقل بین ۴ تا ۶ متر در عمق زمین است که رطوبت بالاتری وجود دارد ضمن اینکه مشکل آبهای زیرسطحی را هم داریم که باعث افزایش رطوبت در این فضا شده و همین، موجب آن شده که کاشیها مقداری لطمه ببیند و در برخی از بخشهای حمام دچار ریزش شود.
محمدمهدی افضلی با بیان اینکه کارشناسان ما مرتب از حمام بازدید میکنند و مواردی که آسیبدیده را بهصورت کتبی هم اعلام میکنیم، افزود: در بودجه سالانه، بخشهایی که در درجه نخست اهمیت هستند یا نیاز به مرمت اضطراری دارند را در اولویت قرار میدهیم؛ اما این حمام بالغ بر یک هزار و ۳۰۰ مترمربع وسعت دارد و مدام هم قسمتهای مختلف آن، بهخاطر نم و آبهای زیرسطحی آسیب میبیند و این بودجه پاسخگوی هزینههای مرمت نیست.
او با تأکید بر اینکه مرمت حمام گنجعلیخان بهمرور در حال انجام است ولی نیاز به بودجه بیشتری دارد، اظهار کرد: متأسفانه اعتبارات میراثفرهنگی بسیار کم است و شاید با آن بتوانیم کمتر از پنج درصد از بناها را مرمت کنیم.
مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان کرمان در پاسخ به این پرسش که این حمام بسیار پربازدید است و بلیتفروشی هم دارد. بخشی از کارهای مرمت را نمیتوانید از طریق درآمد حمام تأمین کنید؟ گفت: درآمد ناشی از فروش بلیت به خزانه کشور واریز و سالانه بخش کمی از آن برگشت داده میشود که شاید به حدود ۲۰ درصد برسد.
افضلی افزود: در کنار آن، اعتبارات ملی و استانی را هم داریم؛ ولی چون قدمت بنا بالاست و لطمات زیادی دیده، این اعتبار قطرهچکانی پاسخگو نیست.
او در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که آیا هیچ بخشی از حمام هست که از نظر کارشناسان در وضعیت هشدار جدی قرار داشته باشد؟ اظهار کرد: اغلب کاشیهای این حمام قدمت ۴۰۰ساله دارد که دچار ترک یا پوکی شده و وقتی دست به آن میزنیم میریزد. برای مرمت دوباره، اگر همین کاشی با همین رنگولعاب و طرح را هم تولید کنیم، قدمت ۴۰۰ساله را ندارد. باید اقدامات پیشگیرانهای داشته باشیم و برای حفاظت از کاشیهای صفوی، بیشتر حساسیت داشته باشیم؛ ولی کمبود اعتبارات دست ما را بسته است.
مدیر موزه مردمشناسی حمام گنجعلیخان کرمان در پاسخ به این پرسش خبرنگار ایرنا که مجسمههایی که در حمام قرار گرفته هم ترکهایی دارد، آیا این آثار نیاز به مرمت دارد؟ بیان کرد: متأسفانه حدود ۷۰ درصد مجسمههای موزه به مرمت اضطراری و فوری نیاز دارند. بیشتر آنها نیمقرن در این مجموعه هستند و گرما و سرما و نم و رطوبت باعث ترک و آسیب به آن شده و بسیاری از مجسمهها حتی دچار شکستگی شدهاند.
افضلی افزود: درباره وضعیت این مجسمهها هم گزارش دادهایم و اقداماتی نیز صورتگرفته و اعتباراتی برای مرمت و رسیدگی به آن اختصاص پیدا کرد؛ ولی آنقدر اندک بود که چندان تأثیرگذار نبود.
او در پاسخ به این پرسش که آیا بازدیدهایی که از حمام صورت میگیرد، بهواسطهٔ اینکه حفاظی در برابر کاشیها قرار ندارد و بهراحتی لمس میشود، تخریب تزئینات کاشیکاری را تشدید نمیکند؟ گفت: کاشیهایی که در معرض آسیب بیشتری است، نیاز به دیواره جداکننده دارد و باید بر اساس ضوابط میراثفرهنگی و اصول حفاظت و مانند موزههای مطرح دنیا و ایران دیوارهای جداکننده در مقابل این تزئینات قرار داده شود/به نقل از ایرنا