بیستوپنجمین دوره حراج تهران در حالی به کار خود پایان داد که عرضه چند اثر تاریخی با قدمت بیش از یک قرن، از جمله «قالی ترنجی تلفیقی تصویری راور کرمان» با قیمت ۴ میلیارد تومان، بار دیگر چالشهای قانونی میان وزارت میراث فرهنگی و برگزارکنندگان این رویداد را به صدر اخبار رسانهها آورد.
به گزارش «کرماننو»، در میان ۱۰۰ اثر ارائهشده در این دوره، حضور قالی ترنجی تلفیقی تصویری راور کرمان، بهعنوان یکی از شاخصترین نمادهای قالیبافی اصیل و تاریخی ایران، توجه کارشناسان را به خود جلب کرد. قدمت این اثر بیش از ۱۰۰ سال تخمین زده میشود. بر اساس ضوابط میراث فرهنگی، چنین آثاری در زمره اموال فرهنگی واجد ارزش قرار میگیرند و مشمول قوانین حفاظتی هستند.
مطابق تبصره ۲ ماده ۲۹ «آییننامه حمایت از مالکان و دارندگان اموال فرهنگیتاریخی منقول مجاز» که به استناد اصل ۱۳۸ قانون اساسی تصویب شده است، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها مجاز به صدور مجوز برای آثار تجسمی با قدمت کمتر از ۱۰۰ سال است. این آییننامه تأکید میکند خرید، فروش و حراج آثار با قدمت بیش از یک قرن یا نفایس ملی، به مجوز مستقیم و رسمی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی نیاز دارد. بااینحال، وضعیت صدور چنین مجوزی برای قالی تاریخی راور همچنان مشخص نیست.
نگرانی کارشناسان از به حراج گذاشتهشدن فرش راور و دیگر آثار تاریخی، ریشه در حدود یک دهه اختلاف میان متولیان میراث فرهنگی و بخش خصوصی دارد. دولت نزدیک به ۱۰ سال پیش «کارگروه ملی تجارت اموال تاریخی و هنری منقول مجاز» را تشکیل داد؛ اما تکرار مناقشههای مشابه در دورههای گذشته، از جمله عرضه تابلویی منسوب به رضا عباسی در بیستودومین دوره حراج تهران، نشان میدهد که تشکیل این کارگروه نیز به اختلافها پایان نداده است.
مسئولان حراج تهران همواره بر قانونیبودن رویه خود تأکید کردهاند. در مقابل، برخی کارشناسان هشدار میدهند معامله اینگونه آثار بدون تأییدیه نهادهای مسئول، ممکن است خریداران را با چالشهای حقوقی مواجه کند.