علیرضا ابراهیمی، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان کرمان، در گفتوگو با «کرماننو»
۴ هزار کارگر کرمانی از ابتدای سال ۱۴۰۵ مقرری بیمه بیکاری دریافت کردهاند
مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان کرمان از فعالیت ۴۳۰ هزار کارگر در ۵۴ هزار واحد کارگری خبر داد و گفت: «از ابتدای فروردین ۱۴۰۵ تاکنون، حدود ۴ هزار نفر از مقرری بیمه بیکاری استفاده کردهاند. همچنین ۲۰۴ میلیارد تومان برای حمایت از کسبوکارهای کوچک پرداخت شده است.»
حدود ۴۳۰ هزار کارگر در ۵۴ هزار واحد کارگری استان کرمان فعالیت میکنند. حفظ اشتغال این جمعیت در شرایط اقتصادی ناشی از جنگهای اخیر، به گفته مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان، از اولویتهای این ادارهکل است. علیرضا ابراهیمی میگوید از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، حدود ۴ هزار نفر از مقرری بیمه بیکاری استفاده کردهاند و حمایت از واحدهای اقتصادی آسیبدیده نیز در دستور کار قرار دارد. ابراهیمی در گفتوگو با «کرماننو»، وضعیت اشتغال کارگران استان، حمایتهای بیمه بیکاری و تسهیلات پرداخت حقوق کارگران را تشریح کرد. او همچنین درباره مشکلات بیمهای، امنیت شغلی، مشاغل سخت و زیانآور و اجرای طرح طبقهبندی مشاغل توضیح داد.
در حال حاضر چه تعداد کارگر و واحد کارگری در استان کرمان فعالیت میکنند؟
«استان کرمان به دلیل ظرفیتهای بخش معدن و صنعت، جایگاه قابلتوجهی در اشتغال کارگری دارد. در حال حاضر، حدود ۵۴ هزار واحد کارگری در استان فعالاند و حدود ۴۳۰ هزار کارگر در آنها کار میکنند.
با توجه به ظرفیتهای نقاط مختلف استان، طرحهای توسعهای متعددی نیز در چارچوب راهبرد توسعه منطقهای در شهرستانها، بهویژه در جنوب استان، در حال اجراست.
یکی از رویکردهای اصلی که از سال ۱۴۰۴ در دولت و استان دنبال میکنیم، تثبیت اشتغال موجود در واحدهای کارگری است. تلاش میکنیم اشتغال این ۴۳۰ هزار کارگر را که تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار دارند، حفظ کنیم.»
جنگهای اخیر و شرایط اقتصادی پس از آن چه تأثیری بر اشتغال کارگران استان گذاشته است؟ آیا با تعدیل نیرو مواجه بودهایم؟
«واحدهای اقتصادی، بهویژه واحدهای تولیدی، برای ادامه فعالیت به شرایط باثبات نیاز دارند. این ثبات به تداوم تولید و توان کارفرمایان برای پرداخت حقوق و دستمزد کارگران کمک میکند.
جنگهای اخیر، از جمله جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه، و شرایط پس از آن، برخی واحدهای اقتصادی را با مشکل مواجه کرد. این مشکلات در کسبوکارهای کوچک که نیروی کار کمتری دارند، بیشتر مشاهده شد.
از ابتدای فروردین ۱۴۰۵ تاکنون، حدود ۴ هزار نفر در بخشهای مختلف اقتصادی از مقرری بیمه بیکاری استفاده کردهاند. بیش از ۶۰ درصد این افراد در واحدهای کوچک و متوسط شاغل بودهاند.
با حمایت دولت، ادارهکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان تأمین اجتماعی، تلاش کردیم کارگرانی که شغل خود را از دست دادهاند، در کوتاهترین زمان ممکن از حمایتهای قانونی برخوردار شوند.
سازمان تأمین اجتماعی مقرری و پوشش بیمهای این افراد را برقرار کرده است تا بتوانند از مزایای بیمه بیکاری استفاده کنند.»
برای حمایت از کسبوکارهای کوچک و جلوگیری از تعدیل بیشتر کارگران چه اقداماتی انجام شده است؟
«یکی از اقدامات، انعقاد تفاهمنامه میان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و وزارت امور اقتصادی و دارایی بود. این تفاهمنامه بر حمایت از کسبوکارهای دارای کمتر از ۵۰ نفر نیروی کار تمرکز داشت.
در ابتدای سال، با توجه به مشکلات برخی واحدهای اقتصادی در پرداخت حقوق و دستمزد، سازوکاری برای حمایت از آنها در نظر گرفتیم. بر اساس این تفاهمنامه، واحدهای مشمول میتوانستند درخواست خود را در سامانه «کات» وزارت اقتصاد ثبت کنند.
در مجموع، کسبوکارهای کوچک حدود ۵۶۸ میلیارد تومان درخواست حمایت در این سامانه ثبت کردند که تاکنون حدود ۲۰۴ میلیارد تومان آن پرداخت شده است.
این تفاهمنامه به کسبوکارهای کوچکی که با مشکلات اقتصادی مواجه شده بودند، کمک کرد.»
این حمایتها چه میزان از حقوق و دستمزد را پوشش میدهد و آیا همچنان ادامه دارد؟
«بر اساس تفاهمنامه، حمایت برای پرداخت دو ماه حقوق پایه، مربوط به فروردین و اردیبهشت، در نظر گرفته شد. مبلغ حمایت برای هر ماه ۲۲ میلیون تومان و در مجموع ۴۴ میلیون تومان بود.
این حمایت با همکاری شبکه بانکی انجام شد. از بانکها نیز درخواست داریم در رسیدگی به درخواست متقاضیان معرفیشده و پرداخت تسهیلات همکاری کنند.
این روند ادامه دارد و مجموعههایی که با مشکلات اقتصادی مواجهاند و به این حمایتها نیاز دارند، میتوانند درخواست خود را از طریق سامانه کات ثبت کنند.
هدف این است که از کسبوکارهای آسیبدیده حمایت کنیم. همچنین کارگرانی که شغل خود را از دست دادهاند، بتوانند از حمایتهای پیشبینیشده برخوردار شوند.»
کارگران، بهویژه در کارگاههای کوچک و متوسط، از مشکلاتی مانند بیمهنشدن، تأخیر در پرداخت حقوق، نداشتن امنیت شغلی و تعدیل نیرو گلایه دارند. وضعیت استان کرمان در این زمینه چگونه است؟
«بر اساس آمار ثبتشده در سامانههای ما، وضعیت استان کرمان در مقایسه با سایر استانها مناسبتر است. نسبت نیروهایی که تعدیل شدهاند و از حمایتهای مربوط استفاده میکنند، در کرمان کمتر است.
بسیاری از افرادی که از حمایتهای پیشبینیشده استفاده کردهاند، دوباره فعالیت خود را آغاز میکنند. بازگشت نیروی کار به واحدهای کارگری را نیز پیگیری میکنیم.
قانون کار، شرایط اشتغال و حقوق کارگران را مشخص کرده است. کارفرمایان موظفاند الزامات قانونی مربوط به بیمه، حقوق و سایر تعهدات خود را رعایت کنند.
رویکرد ما در استان، تثبیت اشتغال و جلوگیری از بروز مشکلات بیشتر در واحدهای کارگری است. مسائل کارگاههای دارای کمتر از ۵۰ نفر نیروی کار و واحدهای بزرگتر را در جلسات مربوط بررسی میکنیم تا حمایتهای لازم در کوتاهترین زمان ممکن انجام شود.
اگر واحدهای اقتصادی با موانع دیگری نیز مواجه باشند، مسائل آنها را در کمیسیونهای مربوط مطرح و برای رفع مشکلاتشان اقدام میکنیم.»
کارگری که کارفرما او را بیمه نکرده یا بخشی از سوابق بیمهای او ثبت نشده است، چگونه میتواند حقوق خود را پیگیری کند؟
«در چارچوب قانون کار، کارفرما موظف است کارگری را که در مجموعه او فعالیت میکند، بیمه کند. مواد ۴۱ و ۱۴۸ قانون کار به این موضوع اشاره دارند.
بازرسان سازمان تأمین اجتماعی و ادارهکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز بر رعایت الزامات قانونی در واحدهای مشمول قانون کار نظارت میکنند.
اگر فردی در مجموعهای کار کرده، اما درباره سوابق بیمهای خود ابهام دارد یا کارفرما در مقاطعی حق بیمه او را پرداخت نکرده است، میتواند به سازمان تأمین اجتماعی مراجعه و فرم «ادعای سابقه» را تکمیل کند.
کارگران مجموعههای پیمانکاری نیز اگر کارفرما برای یک یا دو سال یا دورههای دیگری از اشتغالشان حق بیمه پرداخت نکرده است، میتوانند موضوع را از طریق مراجع رسیدگی، از جمله هیئتهای تشخیص و تجدیدنظر، پیگیری کنند.
این مراجع سوابق اشتغال فرد و حق بیمهای را که کارفرما موظف به پرداخت آن بوده است، بررسی میکنند.»
یکی دیگر از گلایههای کارگران، برخوردار نشدن از مزایای مشاغل سخت و زیانآور است. چه شرایطی برای استفاده از این مزایا وجود دارد؟
«بر اساس قانون و آییننامه مشاغل سخت و زیانآور، افرادی که در مشاغل مشمول این مقررات فعالیت میکنند، میتوانند از مزایای قانونی آن برخوردار شوند.
اگر فردی ۲۰ سال بهصورت متوالی یا ۲۵ سال بهصورت متناوب در مشاغل سخت و زیانآور فعالیت کرده باشد، میتواند درخواست خود را مطرح کند و از ضریب یکونیم برای محاسبه سوابق این مشاغل بهرهمند شود.
کمیتههای مربوط این درخواستها را بررسی میکنند. در استان کرمان نیز هر هفته موضوع مشاغل سخت و زیانآور را پیگیری میکنیم و فرایند رسیدگی به درخواستها از طریق سامانه انجام میشود.
افرادی که در این مشاغل فعالیت دارند، باید بر اساس سابقه اشتغال خود، درخواست بررسی سخت و زیانآور بودن شغلشان را ثبت و پیگیری کنند.»
کارگران چگونه میتوانند از مشمول بودن عنوان شغلی خود در مقررات مشاغل سخت و زیانآور مطلع شوند؟
«بر اساس ماده ۱۴ آییننامه مشاغل سخت و زیانآور، رستههای شغلی مربوط در سامانههای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مشخص شدهاند.
در حال حاضر، ۲۲ رسته شغلی در این زمینه تعریف شده است و کمیتههای ارزیابی نیز هر ماه از واحدهای کارگری بازدید میکنند.
برای مثال، کارگران معادن زغالسنگ یا افرادی که در محیطهای نیازمند سنجش آلایندهها کار میکنند، ممکن است با توجه به شرایط شغلی خود مشمول این مقررات باشند.
یکی از ملاکهای اصلی، سابقه بیمهپردازی است. برای استفاده از شرایط ۲۰ سال متوالی، فرد باید سابقه موردنظر را بدون جابهجایی در عنوان شغلی مشمول داشته باشد.
متقاضیان میتوانند درخواست خود را از طریق سامانه جامع روابط کار و زیرسامانه بازرسی ثبت کنند. کمیتههای بدوی درخواستها را بررسی میکنند و نتیجه از طریق پیامک به اطلاع متقاضیان میرسد.»
برخی کارگران میگویند با وجود داشتن مدرک تحصیلی و تخصص، حقوقی مشابه کارگران غیرمتخصص دریافت میکنند. طرح طبقهبندی مشاغل چه نقشی در رفع این مشکل دارد؟
«یکی از موضوعاتی که در واحدهای کارگری رصد میکنیم و بر اجرای آن نظارت داریم، طرح طبقهبندی مشاغل است. در این طرح، سابقه تجربی فرد در کارگاه، مدرک تحصیلی، تخصص و مهارت او در نظر گرفته میشود.
بر اساس ماده ۴۹ قانون کار، در مجموعههایی که بیش از ۵۰ نفر نیروی کار دارند، طرح طبقهبندی مشاغل اجرا میشود.
هدف این طرح، کاهش شکاف مزدی و تعیین حقوق متناسب با تخصص، تجربه و مهارت افراد است. برای هر فرد، بر اساس شرایط شغلی و تخصصی او، ضریب ریالی مشخصی در نظر میگیرند تا متناسب با جایگاه و فعالیت خود حقوق دریافت کند.»
آیا کارگران متخصص در کارگاههای دارای کمتر از ۵۰ نفر نیروی کار نیز میتوانند از چنین شرایطی برخوردار شوند؟
«ملاک اصلی پرداخت حقوق و دستمزد، مصوبه شورای عالی کار است که هر سال با حضور نمایندگان کارگری، کارفرمایی و دولت تصویب میشود.
در سال ۱۴۰۵، حقوق پایه مصوب شورای عالی کار ۱۶ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است. این مبلغ با احتساب مزایایی مانند حق تأهل، حق اولاد و سایر موارد، ممکن است به حدود ۲۲ تا ۲۳ میلیون تومان برسد.»