سفرهای که هر ماه سبکتر میشود
شتاب تورم اردیبهشتماه خوراکیها در کرمان
کرمان نو – اردیبهشت ۱۴۰۵ برای خانوارهای کرمانی ماه سادهای نبود. همان مسیر بازار، همان فروشگاه، همان لیست خرید؛ اما این بار صورتحسابها داستان دیگری میگفتند. کالاها و خدماتی که سال پیش با یک قیمت خریده میشدند، حالا به طور میانگین ۸۷.۵ درصد گرانتر شده بودند. این عدد روایتکننده فشاری است که هر روز، در هر خرید، خودش را نشان میدهد.
تورم نقطهبهنقطه در اردیبهشت ۱۴۰۵ در سطح کشور به ۸۳.۹ درصد رسید. کرمان ۳.۶ واحد درصد بالاتر از این میانگین ایستاد. این به معنای آن است که خانوارهای کرمانی در دومین ماه سال، فشار قیمتی سنگینتری نسبت به متوسط کشور تحمل کردند.
فاصله تورم ملی تا سهرقمی شدن تنها ۱۶.۱ واحد درصد است. عددی که نشان میدهد اقتصاد کشور در مسیری قرار دارد که شاید به انتهای سال نرسیده تورم سهرقمی را در همه استانها تجربه کنیم
در نقشه تورمی اردیبهشت، چهار استان غربی کشور مرزی را پشت سر گذاشتهاند که برای بقیه هنوز در افق است. ایلام با ۱۰۵.۹ درصد، کردستان با ۱۰۵.۱ درصد، لرستان با ۱۰۳.۷ درصد و کرمانشاه با ۱۰۱.۲ درصد. هر چهار استان تورم سهرقمی را تجربه کردهاند.
این یعنی خانوارهای این مناطق در اردیبهشت امسال، همان کالاهای سال قبل را بیش از دوبرابر قیمت خریدهاند.
کرمان هنوز آنسوی این خط نیست. اما با نرخ ۸۷.۵ درصد و با شتابی که اردیبهشت از خود نشان داد، فاصله دیگر آنقدرها هم دور نیست.
شتابی که یکماهه بود
شاید نگرانکنندهترین بخش دادههای اردیبهشت، نه سطح تورم، بلکه سرعت رشد آن باشد. تورم نقطهبهنقطه کرمان از فروردین تا اردیبهشت ۱۱.۲ واحد درصد افزایش یافت. این جهش در بازهای یکماهه رخ داد و نشان میدهد اردیبهشت برای اقتصاد خانوار کرمانی ادامه یکروند آرام نبود؛ بلکه ماهی بود با فشار تازه و محسوستر.
تورم ماهانه کل خانوارهای کرمان در فروردین ۵.۳ درصد بود. در اردیبهشت این عدد به ۹.۲ درصد رسید؛ یعنی تقریباً دوبرابر شدن نرخ در عرض یک ماه. میانگین کشوری برای تورم ماهانه در اردیبهشت ۸.۸ درصد بود، کرمان ۰.۴ واحد درصد بالاتر از آن ایستاد.
اما تصویر برای خانوارهای شهری حتی گویاتر است. تورم ماهانه خانوارهای شهری کشور در اردیبهشت ۸.۷ درصد بود. در کرمان این نرخ به ۹.۵ درصد رسید. ۰.۸ واحد درصد بالاتر از میانگین ملی. همین شاخص در فروردین برای خانوارهای شهری کرمان ۴.۶ درصد بود و از میانگین کشور و یزد پایینتر قرار داشت. در اردیبهشت، با یک جهش ۴.۹ واحد درصدی، کرمان از هر دو شاخص عبور کرد و در جایگاه نهمین تورم ماهانه شهری بالاتر میان استانهای کشور قرار گرفت.
بار اصلی از کجا میآید
دادهها روشن میگویند که موتور اصلی تورم کرمان در اردیبهشت از بخش خوراکیها سرعت گرفته. سهم خوراکیها از تورم نقطهبهنقطه استان کرمان در اردیبهشت ۶۲.۶ درصد بوده است. این نسبت کرمان را در رتبه چهارم بالاترین استانهای کشور از نظر اثرگذاری بخش خوراک بر تورم محلی قرار میدهد. در مقابل، سهم کالاها و خدمات غیرخوراکی از تورم نقطهبهنقطه کرمان ۳۷.۴ درصد بوده است.
برای درک این ارقام باید به یک تفاوت بنیادی توجه کرد. انعطاف مصرف. خانوار میتواند خرید تلویزیون، پوشاک، یا یک سفر را به ماههای بعد موکول کند. میتواند از بعضی خدمات صرفنظر کند یا جایگزینی ارزانتر بیابد. اما هزینه نان، برنج، گوشت، لبنیات، روغن، میوه و سبزی هر روز در سبد مصرفی خانوار حضور دارد. این اقلام نه قابل تعویقاند، نه قابلحذف. وقتی بیش از ۶۰ درصد فشار تورمی از همین مسیر میآید، معنایش این است که تورم دقیقاً در نقطهای فرود میآید که خانوار کمترین توان مقاومت در برابر آن را دارد.
این تصویر در سطح ملی نیز تأیید میشود. تورم نقطهبهنقطه خوراکیها و آشامیدنیها در اردیبهشت ۱۴۰۵ در کل کشور به ۱۳۰.۴ درصد رسیده؛ یعنی بیش از دوبرابر شدن قیمت میانگین این اقلام نسبت به سال قبل. در مقابل، تورم کالاها و خدمات غیرخوراکی ۶۰ درصد ثبت شده است. این شکاف بزرگ (بیش از ۷۰ واحد درصد) نشان میدهد موتور تورم در اردیبهشت، هم در کشور و هم در کرمان، از سمت سفره خانوار روشن بوده. کرمان اما با سهم ۶۲.۶ درصدی خوراکیها از تورم محلی، شدت اثر این بخش را بیشتر از متوسط کشور تجربه کرده است.
کرمان در برابر یزد؛ شبیه اما متفاوت
مقایسه کرمان با استان همجوار یزد تصویر دقیقتری به دست میدهد. در تورم نقطهبهنقطه، یزد با ۸۹.۱ درصد، ۱.۶ واحد درصد بالاتر از کرمان ایستاده است. در رتبهبندی استانی، یزد جایگاه هفدهم را دارد و کرمان هجدهم یعنی یزد یک پله بدتر از کرمان در نرخ سالانه تورم قرار گرفته.
اما وقتی نگاه را به تورم ماهانه میچرخانیم، ترتیب جابهجا میشود. کرمان در تورم ماهانه کل خانوارها با ۹.۲ درصد از یزد با ۸.۷ درصد جلو افتاده. در خانوارهای شهری این فاصله بیشتر است: کرمان ۹.۵ درصد در برابر یزد ۸.۵ درصد یک واحد درصد بالاتر. این تفاوت نشان میدهد که در اردیبهشت، فشار قیمتی ماهبهماه در کرمان از یزد شدیدتر بوده، حتی اگر در مجموع سالانه، یزد هنوز بالاتر از کرمان باشد.
آنچه اعداد میگویند و آنچه پشت آنهاست
در مجموع، تصویر تورم اردیبهشت ۱۴۰۵ برای کرمان چند وجه دارد که در کنار هم معنا پیدا میکنند.
تورم نقطهبهنقطه ۸۷.۵ درصدی کرمان، استان را بالاتر از میانگین ملی اما پایینتر از یزد قرار میدهد. تورم ماهانه ۹.۲ درصدی کل خانوارها و ۹.۵ درصدی خانوارهای شهری، کرمان را از هر دو مرجع کشور و یزد بالاتر میبرد. افزایش ۱۱.۲ واحد درصدی تورم نقطهبهنقطه نسبت به فروردین، نشانه یک شتابگیری جدی در بازه یکماهه است و سهم ۶۲.۶ درصدی خوراکیها از تورم استان، نشان میدهد این فشار دقیقاً در سختترین نقطه ممکن برای خانوار فرود آمده است.
اردیبهشت برای کرمان ماهی بود که تورم نه فقط بالابود، بلکه تندتر شد و بیشتر از هر جا، روی سفره خانوار نشست.