تئاتر کرمان پای صندوق انتخابات انجمن نمایش؛
پرده انتخابات پس از ماه‌ها تأخیر بالا می‌رود
انتخابات انجمن نمایش کرمان به روز رأی‌گیری رسیده، اما بحث درباره فهرست‌ها هنوز تمام نشده است؛ فهرست کسانی که می‌توانند رأی بدهند و کسانی که می‌توانند نامزد هیئت‌مدیره شوند. پس از ماه‌ها انتظار برای تعیین تکلیف مدیریت انجمن، حالا چگونگی مشارکت در همین انتخابات به موضوع اختلاف تبدیل شده است.
به گزارش کرمان‌نو، جمعه هشتم آبان قرار است هیئت‌مدیره جدید انجمن هنرهای نمایشی استان کرمان انتخاب شود؛ درحالی‌که دوره قبلی در اسفند ۱۴۰۴ پایان یافته است. بنا بر توضیح هیئت مؤسس، مشکلات ثبت حقوقی و اختلافات، برگزاری انتخابات را تا آبان به تأخیر انداخته است. بااین‌حال، رسیدن به روز رأی‌گیری به معنای حل همه مسائل نیست. منتقدان هم درباره فراگیری ضوابط عضویت پرسش دارند و هم درباره دلیل کنار ماندن برخی متقاضیان از رقابت.
در یک سوی این بحث، هیئت مؤسس بر اجرای اساسنامه و امکان اعتراض تأکید دارد. در سوی دیگر، منتقدان می‌گویند ضوابط موجود، بخشی از مشاغل تئاتری را به‌درستی در نظر نگرفته است و فرایند بررسی صلاحیت‌ها نیز برای متقاضیان روشن نیست.
نقطه آغاز اختلاف، تعریف کسانی است که حق حضور در مجمع عمومی و رأی دادن دارند. مسعود لشکری، عضو هیئت مؤسس، مبنای تنظیم فهرست را ماده ۱۶ اساسنامه معرفی می‌کند. بر اساس توضیح او، داشتن ۱۰ اثر صحنه‌ای در حوزه بازیگری و کارگردانی طی ۲۰ سال گذشته، پنج اثر در حوزه نمایشنامه‌نویسی یا آثار پژوهشی مرتبط با هنرهای نمایشی در مجلات علمی کشور، از معیارهای بررسی عضویت بوده است. حضور در مجمع عمومی و شرکت در انتخابات نیز به احراز این شرایط وابسته است.
اما آیا این معیارها همه کسانی را که در تولید تئاتر نقش دارند، پوشش می‌دهد؟
میثم ماهان، فعال حوزه تئاتر، معتقد است در شیوه‌نامه مبنای عضوگیری، جایگاه عوامل فنی، تکنسین‌ها، دستیاران کارگردان، طراحان و عوامل تهیه و تولید به‌درستی دیده نشده است. نقد او به محدود شدن امکان مشارکت کسانی برمی‌گردد که فعالیت حرفه‌ای‌شان لزوماً در قالب بازیگری، کارگردانی، نمایشنامه‌نویسی یا پژوهش تعریف نمی‌شود.
با این نگاه، مسئله فقط جا افتادن چند نام از یک فهرست نیست؛ بحث بر سر دامنه عضویت در نهادی است که قرار است نماینده جامعه تئاتر استان باشد. به گفته ماهان، با شناسایی و ساماندهی همه مشاغل تئاتری، شمار اعضا می‌تواند از حدود ۳۵۰ نفر به حدود ۷۰۰ نفر برسد.
وضعیت پیشکسوتان نیز بخش دیگری از همین بحث است. ماهان از عبدالرضا قراری به‌عنوان یکی از افرادی نام می‌برد که نامش در فهرست اولیه نبوده است؛ هنرمندی که به تعبیر او، حتی با کاهش فعالیت اجرایی در سال‌های اخیر، بر تئاتر استان حق استادی دارد. البته ماهان تأکید می‌کند که فهرست اصلاح شده است و احتمال دارد نام قراری در بخش پیشکسوتان اضافه شده باشد.
این نمونه، پرسش دیگری را پیش می‌کشد: سابقه طولانی آموزش و فعالیت حرفه‌ای، در کنار تعداد آثار و زمان تولید آن‌ها، چه جایگاهی در احراز شرایط عضویت دارد؟
در فهرست نامزدهای هیئت‌مدیره نیز پرسش مشابهی وجود دارد: متقاضیان در چه مرحله‌ای و به چه دلایلی از ادامه رقابت بازمانده‌اند؟
لشکری درباره مسیر بررسی توضیح می‌دهد که پس از احراز عضویت، از متقاضیان حضور در هیئت‌مدیره خواسته شد در مهلتی مشخص اعلام آمادگی کنند. به گفته او، ۱۲ نفر پس از تأیید اولیه شرایط عمومی به اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی معرفی شدند و صلاحیت ۹ نفر تأیید شد.
پرونده صمد قربان‌نژاد نیز از مواردی است که پس از اعتراض، دوباره بررسی شد. بر اساس توضیح عضو هیئت مؤسس، شرایط او ابتدا در این هیئت احراز نشده بود. پس از اعتراض قربان‌نژاد، پرونده برای بررسی مجدد به اداره‌کل ارشاد فرستاده شد. لشکری تأکید می‌کند که حق اعتراض پیش‌بینی شده است و اداره‌کل می‌تواند در صورت احراز شرایط، فرد را دوباره معرفی کند. ماهان نیز افزایش شمار نامزدها از ۹ به ۱۰ نفر را نتیجه اعتراض قربان‌نژاد می‌داند.
بااین‌حال، امکان ثبت اعتراض، پاسخ همه پرسش‌ها را نمی‌دهد. نقد اصلی ماهان متوجه روشن نبودن دلایل تصمیم‌ها و مرجع تصمیم‌گیر در هر مرحله است. او می‌گوید برخی هنرمندان نمی‌دانند به استناد کدام شرط کنار مانده‌اند و چه بخشی از پرونده آن‌ها محل ایراد بوده است.
«شفافیت، حلقه گمشده انجمن نمایش است»؛ عبارتی که ماهان برای توصیف این وضعیت به کار می‌برد. به روایت او، بخشی از متقاضیان در بررسی هیئت مؤسس و بخشی در بررسی‌های حراستی تأیید نشده‌اند، اما تفکیک روشنی از این تصمیم‌ها به جامعه تئاتر ارائه نشده است. او همچنین از اعتراض شماری از هنرمندان در نشست‌ها و گروه‌های گفت‌وگو خبر می‌دهد.
ماهان درباره وضعیت خودش می‌گوید با توجه به سوابقش، برداشتی از علت تصمیم دارد.
در اطلاعات ارائه‌شده به «کرمان‌نو»، تعداد کل متقاضیان در همه مراحل، شمار افراد کنارمانده در هر مرحله و نحوه اعلام دلایل به آنان روشن نیست. به همین دلیل، نمی‌توان همه موارد را ذیل یک عنوان قرار داد. احراز نشدن شرایط عضویت، نقص مدارک و تأیید نشدن در بررسی‌های بعدی، تصمیم‌هایی با مبانی متفاوت‌اند و هرکدام به توضیح جداگانه نیاز دارند.
پیش از اختلاف بر سر فهرست‌ها، تأخیر در برگزاری انتخابات مطرح بود. فاصله پایان دوره هیئت‌مدیره در اسفند تا انتخابات آبان چگونه شکل گرفت و در این مدت، مسئولیت اداره انجمن بر عهده چه کسی بود؟
لشکری این تأخیر را به مشکلات ثبت رسمی مؤسسه و اختلافات موجود نسبت می‌دهد. به گفته او، ثبت حقوقی در دوره‌های گذشته به سرانجام نرسیده و همین موضوع مشکلات اداری، حقوقی و مالی ایجاد کرده است. پیگیری‌ها نیز، بنا بر روایت او، از دی‌ماه سال گذشته آغاز شده، اما مجموعه موانع، فرایند را تا آبان طولانی کرده است.
او در پاسخ به پرسش درباره مسئولیت اداره امور در فاصله دو دوره، به اساسنامه و ادامه مسئولیت مدیرعامل قبلی اشاره می‌کند. بااین‌حال، جزئیات اختلافات و سهم هر مانع در طولانی شدن فرایند، در این گفت‌وگو تشریح نشد.
در کنار این تأخیر، تشکیل بانک اطلاعاتی متمرکز از دستاوردهایی است که هیئت مؤسس بر آن تأکید دارد. لشکری از گردآوری اطلاعات حدود ۴۰۰ نفر خبر می‌دهد و ابراز امیدواری می‌کند که هیئت‌مدیره منتخب بتواند ثبت رسمی را به نتیجه برساند. این عدد به بانک اطلاعاتی مربوط است و در توضیحات او مشخص نیست چه تعداد از این افراد در فهرست نهایی رأی‌دهندگان قرار دارند.
حدود اختیار ناظران و نمایندگان نیز از دیگر پرسش‌های مربوط به فرایند انتخابات است. لشکری درباره جایگاه مرادپور توضیح می‌دهد که هیئت مؤسس در انتخاب او نقشی نداشته است و معرفی و صدور ابلاغ او به سال‌های گذشته برمی‌گردد.
به گفته لشکری، نام این نماینده در سامانه نهاد مرکزی ثبت شده است و حکم او مدت مشخصی ندارد. ازاین‌رو، لشکری ادامه مسئولیت او را تا برگزاری قانونی انتخابات دوره جدید معتبر می‌داند. او همچنین از امکان معرفی فرد دیگری پس از انتخاب پنج عضو اصلی هیئت‌مدیره و دریافت ابلاغ جدید سخن می‌گوید.
انجمن برای صحنه چه می‌کند؟
بیرون از بحث فهرست‌ها و صلاحیت‌ها، گروه‌های نمایشی با مسائل روزمره تولید مواجه‌اند؛ از تأمین محل تمرین، سالن و تجهیزات تا پرداخت هزینه اجرا و فراهم کردن امکان ادامه کار. کارآمدی هیئت‌مدیره آینده نیز در نهایت با تغییری سنجیده می‌شود که در همین شرایط ایجاد می‌کند.
ماهان ارزیابی مثبتی از فعالیت مستقل گروه‌ها در سال‌های اخیر دارد. به روایت او، با کم‌رنگ بودن نقش انجمن، هنرمندان خودشان برای یافتن سالن و محل تمرین، دریافت مجوز و اجرای نمایش اقدام کرده‌اند. او به اجراهای هم‌زمان در کرمان اشاره می‌کند و نگران است که اختلاف‌های داخلی هیئت‌مدیره تازه به مانعی برای فعالیت گروه‌ها تبدیل شود.
مطالبه نخست او، حفظ امکان فعالیت گروه‌هاست. پس از آن نیز پیگیری اصلاح ضوابط عضویت و ساماندهی فضاهای نمایشی را ضروری می‌داند.
کمبود تجهیزات نور در برخی پلاتوها و وضعیت استفاده از مجموعه تئاتر شهر، از مسائل مشخصی است که ماهان مطرح می‌کند. به گفته او، بخشی از فضاهای این مجموعه در اختیار فعالیت‌های تئاتری نیست. او خواستار تعیین تکلیف این فضاها و روشن شدن معیارهای دسترسی گروه‌ها به سالن‌هاست؛ اینکه چه آثاری، با چه شرایطی و از چه مسیری می‌توانند در تالار فرهنگ و هنر یا تئاتر شهر اجرا شوند.
حمایت از اقتصاد تئاتر نیز مطالبه دیگری است. ماهان با اشاره به زیان‌ده شدن برخی اجراها، جذب حمایت‌های دولتی و کمک به گروه‌های اجرایی را از انتظارات خود از منتخبان می‌داند. او همچنین از شیوه برگزاری جشنواره تئاتر استان انتقاد می‌کند و پیشنهاد می‌دهد انجمن پس از تثبیت جایگاه حقوقی و اجرایی خود، مسئولیت بیشتری در برنامه‌ریزی، امور مالی و اجرای جشنواره بر عهده بگیرد.
این مطالبات، موضوعاتی مشخص برای پیگیری پس از انتخابات‌اند: شرایط استفاده از سالن‌ها، وضعیت تجهیزات، حمایت از تولید و کیفیت برگزاری جشنواره. پاسخ به این مسائل به برنامه، منابع و همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
جمعه، اعضایی که نامشان در فهرست رأی‌دهندگان است، از میان نامزدهای تأییدشده انتخاب می‌کنند. اما برای متقاضیانی که به نبودن نامشان اعتراض دارند، پرسش پیش از رسیدن به صندوق رأی شکل گرفته است: تصمیم درباره آن‌ها بر چه مبنایی گرفته شده است و از چه مسیری می‌توانند پاسخ بگیرند؟ تعیین هیئت‌مدیره جدید، این پرسش را از دستور کار خارج نمی‌کند.