دشت بهرمان کرمان؛ رکورددار فرونشست زمین در جهان

در دویست‌وششمین نشست تخصصی فرونشست زمین که با حضور مسئولان و متخصصان حوزه ژئوتکنیک و مدیریت بحران برگزار شد، ابعاد نگران‌کننده این «بحران خاموش» مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس گزارش‌های ارائه‌شده در این نشست، برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و تراکم خاک، اصلی‌ترین دلایل گسترش این پدیده در کشور هستند.

دشت بهرمان؛ کانون بحران
احمدرضا حیدری، رئیس اداره تونل و سازه‌های ژئوتکنیکی سازمان مشاور فنی و مهندسی شهرداری تهران، در این نشست ضمن تشریح وضعیت پهنه‌های مختلف کشور، به آمار نگران‌کننده دشت بهرمان در استان کرمان اشاره کرد. وی با بیان اینکه نرخ نشست در این منطقه به ۳۱ سانتی‌متر در سال رسیده است، تأکید کرد که این دشت هم‌اکنون یکی از حادترین کانون‌های فرونشست در سطح جهانی محسوب می‌شود.

این گزارش حاکی از آن است که علاوه بر بهرمان، ۲۵۳ پهنه دیگر در کشور از جمله تهران، اصفهان، مشهد و قزوین نیز با درجات مختلفی از این پدیده مواجه هستند که مجموع وسعت تحت تأثیر آن در اراضی کشور به بیش از ۹۰ هزار کیلومتر مربع می‌رسد.

 تهدید زیرساخت‌ها و ضرورت بازنگری در ساخت‌وساز
در ادامه این نشست، متخصصان حوزه ژئوتکنیک با اشاره به اینکه پدیده فرونشست، پایداری سازه‌ها و زیرساخت‌های ملی از جمله خطوط ریلی، جاده‌ای و شریان‌های انتقال انرژی را به شدت تهدید می‌کند، خواستار ورود جدی به فاز عملیاتی برای مهار این بحران شدند.

به گفته کارشناسان، مهار این وضعیت نیازمند اقدامات فوری دوگانه است: نخست کنترل دقیق و جدی منابع آبی و انسداد چاه‌های غیرمجاز، و دوم اصلاح شیوه‌های ساخت‌وساز. پیشنهاد شده است که با استفاده از راهکارهای مهندسی نظیر اجرای فونداسیون‌های صلب، استفاده از شمع‌های عمیق، بهسازی بستر خاک و همچنین ادغام پهنه‌بندی خطر در طرح‌های توسعه شهری، تاب‌آوری مناطق مسکونی در برابر این مخاطرات افزایش یابد.

مدیران و کارشناسان حاضر در این نشست تأکید کردند که با توجه به تداوم این پدیده، باید بازنگری در قوانین فعلی، تدوین دستورالعمل‌های فنی سخت‌گیرانه برای ساخت‌وسازهای جدید و همچنین اجرای پروژه‌های سازگاری زیربنایی، از جمله تزریق معکوس به آبخوان‌ها (با الگوبرداری از تجربیات موفق جهانی) در دستور کار مسئولان قرار گیرد.