روسیه، فرصتی نو برای پسته کرمان

به گزارش کرمان نو، استان کرمان به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده پسته کشور، نقش محوری در صنعت طلای سبز ایران ایفا می‌کند. بر اساس آمارهای موجود، بیش از ۷۰ درصد از سطح زیر کشت پسته کشور و سهم قابل‌توجهی از تولید ملی در این استان متمرکز است. شهرستان‌های رفسنجان، انار، زرند، سیرجان، شهربابک و کرمان، به عنوان کانون‌های اصلی تولید پسته در کرمان، هر ساله ده‌ها هزار تن محصول باکیفیت را روانه بازارهای داخلی و صادراتی می‌کنند. تنوع ارقام پسته در این استان، از جمله اکبری، احمدآقایی، کله‌قوچی و فندقی، به صادرکنندگان این امکان را می‌دهد تا بر اساس نیاز هر بازار هدف، نسبت به تأمین محصول اقدام کنند.

صنعت پسته پیشران اقتصاد، اشتغال و توسعه روستایی در پهناورترین استان کشور محسوب می‌شود. با وجود این ظرفیت عظیم تولیدی، بهره‌برداری کامل از این پتانسیل، نیازمند رفع موانع بهداشتی، تجاری و بازاریابی است تا کرمان بتواند جایگاه شایسته خود را در بازارهای جهانی پسته، به‌ویژه اتحادیه اروپا و چین، بازپس گیرد.

اروپا و چین، سقوط سهم ایران

بررسی وضعیت بازارهای جهانی پسته نشان می‌دهد که موانع بهداشتی و تجاری، سهم ایران در دو بازار بزرگ اروپا و چین را به شدت کاهش داده است.

امیرعلی عسگراولادی، عضو پیوسته انجمن پسته ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، سه چالش عمده در حوزه سلامت این محصول راهبردی را تشریح کرد. وی نخستین مانع را وجود مایکوتوکسین‌ها به‌ویژه آفلاتوکسین در پسته صادراتی ایران دانست و تصریح کرد: «اتحادیه اروپا نظارت دقیق و پیوسته‌ای بر این شاخص دارد و اگرچه سایر بازارهای جهانی حساسیت کمتری نشان می‌دهند، اما این معیار در قاره سبز خط قرمز پذیرش کالا محسوب می‌شود.» وی دومین مانع را مسئله باقی‌مانده سموم برشمرد و افزود: «بخش عمده‌ای از پسته تولیدی کشور با محدودیت‌های اروپا در این زمینه روبه‌رو است و تا زمان رفع این نقیصه، گشایش در صادرات به این قاره دور از انتظار خواهد بود.» وی آلودگی‌های میکروبی را سومین چالش خواند که نیازمند بازنگری و توجه جدی در فرآیندهای تولید، فرآوری و انبارداری پسته ایران است.

وی با یادآوری اینکه روزگاری ایران تأمین‌کننده نزدیک به ۹۰ درصد نیاز بازار اروپا بود، خاطرنشان کرد که امروز رقبای خارجی سهم عمده‌ای از این بازار را تصاحب کرده‌اند.

در بازار چین نیز وضعیت مشابه است. محسن خندان، عضو هیأت امنای انجمن پسته، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، دلایل کاهش صادرات پسته به این کشور را فراتر از افت ساده مصرف دانست و آن را متأثر از عواملی نظیر افزایش قیمت، الگوی خاص مصرف و شیوه تعاملات تجاری صادرکنندگان داخلی برشمرد. به گفته وی، واردات پسته چین در سال گذشته به رکورد ۱۵۰ هزار تن رسید، اما با جهش قیمت‌ها، حجم خرید به حدود ۱۰۴ هزار تن کاهش یافت. خندان تأکید کرد که صادرکنندگان آمریکایی معمولاً از آغاز فصل برداشت با قیمت قطعی، قراردادهای بلندمدت منعقد می‌کنند، در حالی که انتظار برخی صادرکنندگان ایرانی برای مشاهده نوسانات بازار، جذابیت خرید از ایران را کاهش داده است.

روسیه، روزنه امید در افق شرقی

برخلاف بازارهای اروپا و چین، مقصد روسیه مسیر متفاوتی را طی می‌کند. صادرات به روسیه به دلیل محدودیت‌های تجاری آمریکا و سختگیری دولت روسیه بر مسیرهای غیررسمی واردات، رشد قابل‌توجهی داشته و فرصت ارسال مستقیم و قانونی برای ایرانیان فراهم شده است.

خندان در این زمینه اظهار داشت: «سال گذشته با اعمال محدودیت‌های جدید از سوی دولت روسیه بر ورود کالا از کشورهای واسطه، مسیرهای غیررسمی تجارت تنگ‌تر شد که این امر به افزایش صادرات رسمی و مستقیم پسته ایران به این کشور انجامید.» وی با اشاره به تحریم‌های آمریکا علیه روسیه، افزود که این محدودیت‌ها فرصت مناسبی را برای حضور پررنگ‌تر پسته ایران فراهم کرده است، زیرا صادرکنندگان ایرانی امکان ارسال قانونی و مستقیم کالا را دارند.

همچنین به گفته کارشناسان، بازار روسیه به دلیل ماهیت قیمت‌محور نبودن نسبی و نیاز پایدار به پسته باکیفیت، یکی از مقاصد امیدوارکننده برای آینده صادرات پسته ایران محسوب می‌شود و در صورت تداوم شرایط فعلی، می‌تواند به یکی از مقاصد اصلی صادراتی ایران بدل شود.

هند، کیفیت بر قیمت اولویت دارد

بازار هند، یکی دیگر از مقاصد رو به رشد و کم‌حاشیه برای صادرات پسته ایران محسوب می‌شود. مرتضی کارگر، عضو انجمن پسته، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر ثبات و ظرفیت‌های بازار هند، این کشور را یکی از مقاصد مطمئن و در حال توسعه برای صادرات پسته ایران دانست و تفاوت‌های بنیادین این بازار با اروپا و چین را در اولویت کیفیت ظاهری بر قیمت برشمرد.

وی گفت: «برخلاف برخی مقاصد صادراتی که با بی‌ثباتی و نوسان همراه‌اند، بازار هند روندی صعودی را طی می‌کند و کماکان پتانسیل بالایی برای جذب محصول ایرانی دارد.» کارگر با اشاره به اینکه در هند، حساسیت خریداران نسبت به قیمت در درجه دوم اهمیت قرار دارد، توضیح داد که برخورداری محصول از رنگ مطلوب، ویژگی‌های بصری استاندارد و کیفیت محسوس، شرط اصلی فروش با شرایط مطلوب است. وی همچنین به حضور پررنگ پسته آمریکا در هند هشدار داد و تأکید کرد که صادرکنندگان داخلی ناگزیر به تمرکز ویژه بر بازاریابی حرفه‌ای، شناخت دقیق سلیقه مشتری و ارتقای کیفیت هستند تا سهم خود را در این بازار حفظ و توسعه دهند.

نگاهی به وضعیت صادرات پسته ایران نشان می‌دهد که صنعت طلای سبز در میانه تنگنای رقابت جهانی، با چالش‌های جدی مواجه است. سقوط سهم ایران در اروپا و چین، ضرورت توجه به موانع بهداشتی و اصلاح روش‌های تجاری را بیش از پیش آشکار می‌کند. در مقابل، بازار روسیه به عنوان روزنه‌ای امیدوارکننده پدیدار شده و هند نیز به دلیل ساختار خاص خود، فرصتی برای صادرکنندگان متمرکز بر کیفیت فراهم آورده است.