گسل کوهبنان؛ غولی که خواب ندارد

 |  نوشته شده توسط :
زمین لرزه های روی داده در محدوده کوهبنان از تاریخ 30 / 09 / 1396 به همراه نقشه ساختاری منطقه.

زمین لرزه 5.2 ریشتری 30 آذر امسال در کوهبنان یک بار دیگر خطرناک بودن گسل کوهبنان را گوشزد کرد. گسلی که برخی قطعات فعال آن تاکنون فعالیت لرزه‌ای نداشته و نگرانی‌ها را بیشتر می‌کند.

اگرچه زمین لرزه اخیر خسارت جانی نداشت اما اغلب خانه‌های نامقاوم منطقه از جمله ۸۰ درصد منازل مسکونی روستای جور تخریب شدند.

همچنین به بناهای تاریخی کوهبنان ۲۰ تا ۸۰ درصد آسیب وارد شد.

گسل کوهبنان نشان داده از خطرناک ترین گسل های استان کرمان است.

براساس گزارشی که مرکز زمین شناسی استان کرمان پس از زمین لرزه اخیر کوهبنان منتشر کرده، این گسل در حاشیه جنوب شرقی خرد قاره ایران مرکزی در بین بلوک طبس و بلوک یزد از شمال غربی کرمان تا شمال غربی بهاباد واقع در شرق بافق با طول ۲۴۰ کیلومتر و امتداد شمال غربی – جنوب شرقی ادامه دارد.

در این گزارش تاکید شده که این گسل یکی از لرزه خیزترین روندهای ساختاری در استان کرمان و شرق بافق یزد به شمار می‌آید.

براساس گزارش مرکز زمین شناسی، گسل کوهبنان از قطعات مختلفی تشکیل شده است.

دسته اول: قطعات گیسک، در تنگل، شمال غربی ده زوئیه، خان مکان- طغرالجرد و چرمیز که دارای بیشترین فعالیت زمین ساختی بوده اند.

دسته دوم : قطعات خانوک، ریگ آباد، داهویه، کتگوئیه، گزوئیه، اپانگ سرباغ، ده زوئیه، جنوب خاور گوار، درجزری – درهود، پسندو – باب خام و فخرآباد، بنستان، خوش آباد، حسین آباد I و II وکوه سرخ III و II و I و کوه سه گوش که دارای زمین ساخت فعال بوده اند.

دسته سوم : قطعات غربی کتگوئیه، عباس آباد، بخش جنوب شرقی درگز – گودگز ، گوار و کوهبنان دارای زمین ساخت نسبتاً فعال بوده اند.

دسته چهارم : قطعات رشک، دشت خان، بیروئیه و اسدآباد دارای کمترین فعالیت زمین ساختی بوده اند.

نکته مهمی که در این گزارش به آن اشاره شده، احتمال فعالیت لرزه‌ای قطعاتی از این گسل است که تاکنون فعالیت لرزه‌ای نداشتند اما جزو قطعات فعال به حساب می‌آیند. آنجا که پژوهشگران مرکز زمین شناسی کرمان نوشتند: «قطعات خیلی فعال و فعال براساس شاخص های زمین ریخت و زمین ریخت ها بیشتر قطعاتی بوده که در آنها زلزله های تاریخی و دستگاهی گزارش شده است که این خود هماهنگی مطالعات ریخت زمین ساخت را با فعالیت لرزه ای قطعات گسلی نشان می‌دهد. اما قطعات فعالی بوده که تاکنون هیچ فعالیت لرزه ای دستگاهی نداشته اند. این موضوع به دو صورت قابل توجه است . نخست اینکه در آینده احتمال رویداد زمین لرزه روی این قطعات وجود دارد و دوم تا حدی ناهماهنگی احتمالی را بین مطالعات ریخت زمین ساخت با فعالیت لرزه ای قطعات گسلی نشان می دهد. بنابراین باید شاخص های ریخت زمین ساخت را در ارزیابی سطح فعالیت لرزه ای جوان گسل ها با احتیاط کامل به کار برد.»

تاریخچه لرزه خیزی گسل کوهبنان

گسل کوهبنان در ۲۰۰ سال گذشته چندین زمین لرزه بالای ۵ ریشتری را به وجود آورده است که نشان می دهد این غول، خواب ندارد.

زمین لرزه ۲۸ دی ۱۲۴۲ چترود

زمین لرزه ویرانگری در شب ۷ شعبان ۱۲۸۰ ه.ق (۱۲۴۲ ه.ش) تلفات انسانی بسیاری را در چترود و آبادی هایی که در شمال شرق دشت قرار داشتند، به بار آورد. این زلزله آسیب های چشمگیری به کرمان رسانید به طوری که ایوان جامع مظفر فروریخت و به دیوارهای قبه سبز آسیب رسید. بزرگای این زلزله را ۶ ریشتر تعیین کرده اند.

زمین لرزه ۲۴ مرداد ۱۲۵۰ چترود

این زمینلرزه در کرمان احساس شد اما خسارتی در کرمان به بار نیاورد اما موجب ویرانی تعدادی از دهات و خرابی بعضی از قنوات شد.

زمین لرزه اردیبهشت ۱۲۵۴ کوهبنان

این زمین لرزه باعث خشک شدن چشمه ها در طغرالجرد و خسارت دیدن خانه های دهکده رشک گردید. روستای واسط نیز ویران شد.

زمین لرزه ۲۸ اردیبهشت کوهبنان

این زلزله در ۱۴۰ کیلومتری کرمان حوالی کوهبنان رخ داد.

زمین لرزه ۲ خرداد ۱۲۷۶ کرمان چترود

این زمین لرزه خانه های سرآسیاب و بیشتر آسیاب های این منطقه را ویران کرد. منابع تأمین آب قطع شد و بیشتر مردم کرمان به حومه شهر پناه بردند. در کرمان چند نفر کشته شدند و به چندین ساختمان همگانی و شخصی آسیب های تعمیر ناپذیری رسید. گنبد قبه سبز فروریخت و به ساختمان باغ ناصریه و سقف تکیه تعزیه نیز آسیب رسید. پس از رویداد زلزله، روستاهای پیرامون چترود متروک رها شده و بازماندگان زمین لرزه در کرمان استقرار یافتند. بزرگای این لرزه را ۵٫۵ ریشتر مشخص کرده اند.

زمین لرزه ۲۹ آذر ۱۳۵۶ گیسک زرند

هنگام شب زمین لرزه ای که پیش از آن دو پیش لرزه نیرومند روی داد، چند روستا را در منطقه زرند ویران کرد. این زلزله با حدود ۶۶۵ نفر کشته و ۲۶۰ تن مجروح همراه بود. زمین لرزه گیسک زرند روستاهای در تنگل، گیسک و سرباغ را ویران کرد و خاستگاه آن بخشی از گسل کوهبنان بود. بزرگی این زلزله ۵٫۵ تا ۵٫۸ ریشتر تعیین شده است.

قبل از رویداد زلزله،  پیش لرزه هایی در این ناحیه به وقوع پیوسته است. به طور مثال در ۲۷ / ۶ / ۱۳۵۶ ه.ش زلزله شدیدی در تنگل را لرزاند و موجب خساراتی گردید. ضمناً در ۲۰ / ۸ / ۱۳۵۶ ه.ش ده زوئیه در اثر زلزله به شدت آسیب دید.

زمین لرزه ۴ اسفند ۱۳۸۳ زرند

در ساعت ۵ و ۵۵ دقیقه پ به وقت محلی روز ۴ اسفند ماه ۱۳۸۳  زمین لرزه ای شهرستان زرند و روستاهای اطراف آن را به شدت لرزاند. بزرگی این زمین لرزه ۶٫۵ بود. متاسفانه در اثر این زمینلرزه ۶۱۲ نفر کشته و حدود ۱۴۰۰ نفر مجروح گردیدند.

آخرین زمین لرزه بزرگ گسل کوهبنان، زلزله ۵٫۲ ریشتری ۳۰ آذر ۹۶ بود که تلفات جانی نداشت.

مرکز زمین شناسی کرمان تاکید کرده آز آنجایی که کل محدوده در مسیر گسل کوهبنان در حریم گسل است لذا تمامی ساخت و سازها باید بر مبنای استانداردهای روز انجام گیرد.

به اشتراک بگذارید :

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *



مطالب مرتبط >